Nieuwsbrief Nr. 94 - juli 2016

Turnhout 28 mei


Een zonnige dag en 12 Grafzerkjes  op het appel voor een rondleiding op de oude begraafplaats. Onze gids is Karel 
 
Een overzicht over het ontstaan van de vele drukkerijen, start bij het monument van SPLICHAL, werkzaam bij Brepols. Opleiding, huwelijk, afscheuring en samensmelting liggen aan de basis. Namen als, de Fierlant du Four, Van Genechten, Biermans, Mesmakers, Corbeels passeren de revue. Allemaal droegen zij hun steentje bij tot het succesverhaal van de drukkunst en heden eindigt bij Carta Mundi.
Op deze ontdekkingstocht komen we verder langs:
DUFOUR : vader van 8 kinderen waarvan 1 zoon die omkwam bij een auto- ongeval. De dochters verdwenen uit beeld. Zijn eerste vrouw was een Française. Het kasteel Dufour bestaat nog steeds in Retie.  Beeld gemaakt door de Fierlant.
BIERMANS : grafkapel met symbolen uit de drukkunst. Werkte bij Brepols om kleinzoon op te leiden.
VAN GENECHTEN : scheurde af van Brepols. Zijn dochter Octavia, grootjuffrouw, drukte een belangrijke stempel op het begijnhof.
CORBEELS Pieter : afkomstig uit Leuven. Tijdens de Boerenkrijg vluchtte hij met Philippus Jacobus BREPOLS naar Turnhout. Na de dood van Corbeels zette deze de drukkerij voort voor rekening van de weduwe. In 1800 nam hij de drukkerij over. Opzijgezet richtte hij later zelf een fabriek op.
VEUGHS : eigenaar stoffenfabriek in Gierle. Nam in W.O. I de stadswacht op zich. Vrouwen zijn belangrijk in Turnhout zegt onze gids. Ook zijn dochter Emilia Veughs zette dit werk verder.
HENDRICKX : bezat een grote blekerij. Na de scheiding van Noord – Zuid kon bleken niet meer gebeuren in Rotterdam. Gelukkig was het water van het vennengebied  een beetje zurig en konden de verder gezet worden in Turnhout.
SAK : fabrikant  in de hemdenindustrie.
TAEYMANS Gilles: directeur van de academie te Turnhout
TAEYMANS Pieter: geboren te Oorderen.  Architect van kerken, scholen en gemeentehuizen. In Turnhout vertelde men over deze statische man : “ Hij breekt meer af dan hij opbouwt”. Zijn zonen werden eveneens architect. 
SCHELLEKENS : architect, van socialistische oorsprong. Hij toonde  aan dat aangenaam wonen kon met weinig geld. Hij liet zelf zijn kruis maken.
De VICQ de CUMPTICH : grafkapel voor deze adellijke familie. Zij hadden een groot jacht gebied; Klein Engeland.
DIERCKX : eveneens een oude adellijke familie
VERREET : burgerlijk ingenieur, bouwde en was eigenaar van diverse gasfabrieken. Maakte plannen voor de uitbouw van de haven in Zeebrugge.
Op de begraafplaats staat ook een werk van Remy Cornelissen. Hij was de zoon van een timmerman. Het betonnen beeld staat op het zerk van Van Ravensteyn- Cornelissen Anette, een tante. Elders, een mooi kinderkopje op het graf van Ludovicus Misonne, amper 2 jaar. De maker is niet gekend.
Een geval apart, dokter PEETERS. Hij ontwikkelde een anticonceptiepil. Het verschil van resusfactor tussen  zwangere vrouw en kind was de oorzaak van misvormde kinderen. De Amerikaanse pil hielp niet. Peeters neemt dan contact op met een Duitse firma en ontwikkelt in het geheim zelf een pil. Onze gids vertelt ons ook nog iets over de kikkerproef. Vroeger spoot men de urine van een zwangere in bij een kikker. Indien er 2 dagen nadien eitjes waren, was er zekerheid van zwangerschap.
Naast de vele boekdrukkers telde Turnhout ook verschillende religieuze gemeenschappen. We komen langs de Clarissen, Jezuïeten, Minderbroeders en Maricollen. Dit laatste perk ligt er verwaarloosd bij. Belangrijk waren de Zusters van het Heilig Graf. Het was een rijke gemeenschap die zich nuttig maakte in het onderwijs. Samen met de Minderbroeders namen zij minderjarige kinderen onder hun hoede. Kinderen met talent stuurden ze naar de zondagsschool.  Het dubbel kruis of Kruis van Lorraine vindt zijn oorsprong in het feit dat ridders vroeger verzorgd werden in kloosters. De Broeders Van Liefde richtten dan weer de eerste vakschool op, Sint Victor. Zij ontfermden zich over jongenswezen.
In de buurt, het grote calvariekruis, gegoten bij Van Aerschot. Omdat men nooit eerdere sporen van wijding terugvond, vind er ’s namiddags een wijding plaats.
We kunnen ook niet om de oorlog heen.
T.W.SALMON:  Engelse soldaat, bevrijder van Turnhout. Toen hij een kijkje ging nemen naar de Duitse stellingen bij het kanaal, werd hij weggemaaid door mitrailleurgeschut. In de recente herdenkingsmuur voor W.O.I zit een portret van Koning Albert I. Dit werd vervaardigd door Jan Maes of Jan van de bron. Na W.O. II hield hij stukjes plastiek bij en gebruikte ze voor de afbeelding. Om te eindigen wandelen we nog even langs de mooi gerestaureerde ijzeren kruisen.
Als ik de rondleiding evalueer, blijf ik met een ongelukkig gevoel zitten Blijkbaar wordt er niet zoveel gegidst op de begraafplaats. Onze gids had het veel over dingen en dinges. Moest ook al eens zoeken naar een zerk. Jammer want de begraafplaats is een bezoek meer dan waard.
Maar dan,  de hoogste tijd voor een hapje. Nadien neemt grafzerkje Jef Van Leeuw ons nog mee naar de marmeren beeldentuin waar hij ons deskundig het creatieproces uitlegt. Tot besluit trakteert hij ons in het aanpalend R.V.T.
 
Mieke Versées
 
Foto’s: Leen Otte, Edgard Maes en Philippe Theys.