Nieuwsbrief Nr. 93 - mei 2016

Een duo erfgoeddag op het SchoonselhofDe vergeten soldaten


Steeds bereid bij te leren schreef ik me in voor de wandeling “onbekende soldaten op het Schoonselhof”, een initiatief van Atlas - integratie en inburgering Antwerpen. Bedoeling is de diversiteit op deze begraafplaats onder de aandacht te brengen.

 

Voor onze gids Ahmed is het een “maidentrip”.

Eerst serveert hij ons het ontstaan en de geschiedenis van deze begraafplaats. Met Napoleon in onze contreien kwam het verbod op begravingen in de kerk mét de verplichting begraafplaatsen buiten de stad aan te leggen. Voor Antwerpen waren dat als eersten het Kiel en Stuivenberg.Hij vertelt ook dat men vanwege de drassige bodem de grachten op het Schoonselhof uit noodzaak aanlegden. Zo werd het water afgevoerd naar  de Hollebeek. De uitgegraven aarde gebruikte men om perken te verhogen.

 

We wandelen richting “Commonwealth War Graves “ en komen langs de Franse obelisken waarvan er één aan de Sint Laurentiuskerk stond. De tweede kwam er als ode aan de Fransen die sneuvelden tijdens het beleg van Antwerpen. De eerste medaille werd trouwens uitgereikt aan een Frans soldaat door koning Leopold. Op het Britse soldatenperk bemerken we het Cross of Sacrifice en een kapel.

Verder naar perk 1 waar ooit Duitse soldaten begraven lagen. In een flits zie ik een eekhoorntje verdwijnen in een boom.

De Duitsers dus. De eerste militair, een Duits cavalerist, werd er begraven 28 augustus 1914. Ongeveer 1600 Duitse soldaten werden later ontgraven en herbegraven; de geïdentificeerden in Diksmuide, de anderen in Langemark. Verderop staat het monument Solidariteit als herinnering aan de 1500 slachtoffers van de V-bommen. Interessant is het verhaal bij Karel Resseler. Hij hield dagboeken bij tijdens de eerste oorlog en vervalste zelfs een pamflet. Zo werden er  10000 mussen gedood in plaats van 10000 Russen.

Ahmed wijst ons op een davidster tussen de Britse stèles en verschillende soorten kruis, anglicaans of christelijk. Geen symbool betekent "zonder geloof" of "vrijzinnige".

Ander detail bij de Britten, gedenkstenen die dichter bij elkaar staan, betekenen dat soldaten sneuvelden op dezelfde plek.
Volgt dan een hagelbui en het ontstaan van wereldoorlog I en het inzetten van kolonialen. 

Bomjo ligt als enige Congolees op het Schoonselhof. België zet geen Congolezen in uit vrees voor schade aan hun imago van superioriteit. Tevens zouden de Congolezen zich tegen hun kolonisator kunnen keren.

Groot Brittannië en Frankrijk zetten wel manschapen in uit hun kolonies, zij het ook met het gevoel van angst dat de ingezette soldaten de wapens later tegen hen zouden opnemen. Zij krijgen andere taken zoals bunkers bouwen, loopgraven maken en in de logistiek. Voor Frankrijk vochten Marokkanen en vooral Algerijnen mee. Zij deden dit om in ruil voor de hun beloofde onafhankelijkheid en om zich van een inkomen te verzekeren.

Onafhankelijkheid bleek een loze belofte. Het is ook een soort heilige oorlog. Afbeeldingen tonen namelijk Jezus  en engelen die soldaten naar de hemel brengen. “Jihad avant la lettre” noemt Ahmed het. Uit Duitse oorlogspropaganda blijkt ook de minachting  voor deze Afrikaanse “ soldaten”.

We lopen langs de gefusilleerde burgers om te belanden op het Franse perk.

Weetjes:

In Duitse kampen zaten het grootste aantal Russen in krijgsgevangenschap tijdens W.O.I. Zij gingen mee naar de Westhoek waar zij bunkers bouwden aan het front.

 

De Roemenen kenden dan weer het hoogste sterftecijfer in krijgsgevangenschap.

Zij overleden vooral in het militair hospitaal en Elisabeth ziekenhuis

 

Het lage moraal van de Portugezen verplichtten de Britten hen van het front weg te halen. Zij gaven zich te gemakkelijk over aan de Duitsers.

We eindigen bij de Italianen en nog een verwijzing naar Jacques Van Cotthem, slachtoffer van de bom op de stadswaag.

 

 

Nog een woordje over de Spaanse griep, zij dankt haar naam aan het feit dat de Spanjaarden de dodelijke impact van het virus openbaar maakten. Deze griep maakte enorm veel slachtoffers tijdens W.O.I
 

Een laatste boodschap van Ahmed; we moeten ons focussen op wat we gemeenschappelijk hebben en niet op onze verschillen.

 

 

Voor mij werd de lange rondleiding pas interessant toen het écht over de vreemde soldaten ging. Maar misschien ben ik gewoon verwend.
 

Tekst en foto's : Mieke Versées