Nieuwsbrief Nr. 93 - mei 2016

Dean roadOudste Joodse begraafplaats van Liverpool


Met een aantal vrienden naar Liverpool geweest en daar Deane Road Cemetery bezocht onder leiding van gids David Grantham. Spijtig genoeg starten we in de regen. Na de gerestaureerde inkompoort zagen we welk gigantisch werk “vrijwilligers” hier geleverd hadden: verschillende graven waren gerestaureerd. David wees ons tijdens zijn inleiding op enkele Joodse gebruiken: bij het overlijden van een man komen drie mannelijke vrijwilligers de man wassen en te omkleden met een doek. Bij vrouwen zijn dat vijf vrouwen. Dit heeft te maken met, soms, het gewicht van de overledene. De overleden wordt in een houten kist gelegd. De handvaten zijn uit touw.
Op de begraafplaats liggen 800 volwassenen en 900 kinderen. Kinderen worden dikwijls samen begraven. We zagen het graf voor ene Barnard. Bij Sigismund Lewis legde David uit dat hij arts was bij een scheepswerf maar dat hij ook, gratis, arme mensen hielp. Wat verder een kindergraf voor Gertrude . Het imposantste grafmonument is dit voor barones Miriam de Menasce, een Sefardische familie van Marokkaanse afkomst gevestigd in Egypte. Ze woonde in Parijs maar sprak de wens uit om op Deane Road Cemetery begraven te worden. Ze ligt onder een enorme overkoepelde structuur in graniet met pilaren in Egyptische stijl. David Lewis eigenaar van een bedrijf in mannen- en jongenskleding. Israël Barned  was bankier en James Braham (410) was goudkoopman en klokkenmaker. Zijn erfenis schonk hij aan de Joodse gemeente.
Dan ging het naar de synagoog. Peter , onze gids in de synagoog, vertelde dat in 1750 de eerste Joden in Liverpool arriveerden en dat, vanaf 1808, de welvarende Joden hier aankwamen velen uit Amsterdam. Voor de bouw van de synagoog kwamen er zeven ontwerpen binnen; zes waren van Joden. Die ontwerpen werden allen verworpen. En de gelukkigen waren twee Schotse broers, Audsley, met ervaring in het bouwen van … kerken. De synagoog was indrukwekkend. Peter vertelde dat de vrouwen boven dienden plaats te nemen maar om brandveiligheid mocht dit niet meer. Sinds kort zitten de vrouwen links en de mannen rechts. Hij toonde ons waar de Thorarollen , de eerste vijf boeken van het oude testament, bewaard werden. Hij vertelde dat er elke week een passage voorgelezen werd. Peter toonde ons ook een huwelijkscontract.
Opmerkelijk: een vrouw kan niet scheiden, een man wel. De Bimah , de lezersdesk, werd oorspronkelijk gemaakt van hout maar werd vervangen door één uit albast en marmer geschonken door David Lewis omdat die van oordeel was dat de oorspronkelijke ongepast was voor zo’n mooi gebouw.

Jacques Buermans

Fotos: Jos Donny en Jacques Buermans