Nieuwsbrief Nr. 88 - juli 2015

Cimetière des fous


Cadillac

 
Cadillac is een gemeente in het Franse departement Gironde, zo’n 40 km ten zuidoosten van Bordeaux. Bij een kleine wijnboer in de buurt van Cadillac proberen we jaarlijks een weekje te verblijven, het zijn vrienden geworden. De man sprak mij dit jaar over hun ‘Cimetière des fous.’
 
Het is een zeer desolate begraafplaats, grenzend aan de lokale psychiatrische instelling en aan de gewone begraafplaats. Vrijwel alle graven van de ‘Cimetière des fous’ dragen een zeer eenvoudig en verroest ijzeren kruis. Ik telde ongeveer 950 graven waarvan er een 150-tal geen naam meer dragen. Begroeiing is hier schaars, het zijn vooral de keien die opvallen. Op slechts enkele graven staat een bloemetje, meestal in plastic.   
Aan de muur hangt de ‘Stèle à la mémoire des anciens combattants 1914-18, mutilés du cerveau.’  Op dit perk liggen 98 doorgaans anonieme soldaten uit WOI begraven, mensen die door de oorlog mentaal zijn geraakt en hier een laatste rustplaats kregen. Eén van hen is een vrouw. 

Grimbergen

In Grimbergen, de gemeente waar ik woon, is ook een psychiatrische instelling. Het bezoek aan de begraafplaats in Cadillac had mij echt wel getroffen. Ik vroeg mij dan ook af hoe de begraafplaats van het Psychiatrisch Ziekenhuis Sint-Alexius in Grimbergen er zou uitzien.
 
Achter het centrum, met een heerlijk uitzicht over de velden en weilanden, vond ik de laatste rustplaats van de Broeders Alexianen. De Broeders Alexianen of Cellebroeders hun aandacht ging vanaf het begin van de 17de eeuw uit naar de zorg voor psychiatrische patiënten. In 1909 bouwden zij op de Kraaienberg in Grimbergen dit psychiatrisch ziekenhuis. In 1998 werd het overgedragen aan de Broeders van Liefde.
 
Rond een gedenksteen liggen twintig goed onderhouden graven 
Het eerste graf dateert van 1921 (Eerwaarde Broeder Alexius Van Der Auwera,) het laatste van 2001 (Eerwaarde Broeder Jozef Brockmans.) Een van de twintig lijkt geen geestelijke te zijn. Graven van patiënten zijn er niet. Deze eenvoudige begraafplaats is een oase van rust, een met een sierlijk ijzeren hekwerk afgesloten plaats die op een eenvoudige manier broeders eert die hier hun leven lang patiënten hebben verzorgd. Het verschil met Cadillac kan niet groter zijn.
 
De foto’s werden in mei 2015 genomen.
 
Tekst en foto’s: Frans Van Humbeek