Nieuwsbrief Nr 85 - januari 2015

Funerair klavertje vier in Praag


Een vijftal dagen in Praag verbleven. Natuurlijk de  nodige tijd genomen om niet-funeraire dingen te bekijken en ik verzeker jullie: er zijn prachtige dingen te zien zeker als je liefhebber bent van jugendstil. Maar ik beperk me hier tot vier funeraire “musts”.
 
In Josefov, de Joodse wijk, bevindt zich de oude Joodse begraafplaats. Dikwijls wordt de naam uitgebeeld als een hert voor de familie Hirsch. We zagen onder andere het graf voor rabbi Löw, met een leeuwtje op zijn graf. Schelomo Luntschitz (1619), predikant  en opvolger van Löw. Een van de mooiste graven is dat voor Hendl Baschewi (1628) , vrouw van bankier Jakob Baschewi de eerste Jood die vanwege zijn verdiensten door keizer Ferdinand II in de adelstand verheven werd met de toevoeging “von Treuenburg”. Hij viel in ongenade toen hij zich inliet met een opstand tegen het Habsburgse huis. Hier een wapenschild vastgehouden door twee leeuwen. Twee graven voor de artsenfamilie Beer ben Leb Teller, zal een “onderteller” en een “boventeller” zijn zeker? Op het graf een verwijzing naar het beroep en de naam: artseninstrumenten en een beer.
Vlakbij elkaar liggen de Olsanskebegraafplaats en de nieuwe Joodse begraafplaats. In Olsankske startten we op het oudste gedeelte. Overal plakkaten met informatie van de prominenten die op een welbepaald deel liggen, spijtig genoeg enkel in het Tsjechisch. Het merendeel blijkt zijn beste tijd gehad te hebben; ze vallen om wanneer je er nog maar naar kijkt en op het nieuwere gedeelte zijn ze helemaal onvindbaar. Langs een rij oude grafkapellen. Josef Manes was schilder. Antonin Fric was professor in de zoölogie. De buste is van beeldhouwer Bohumil Kafka. Wat verder Julius Gregr, politicus. Naast elkaar Ludek Marold, schilder en graficus. Het bronzen grafreliëf is van beeldhouwer Vilem Amort en een jugendstilmonument voor Anna Grohmann werd gemaakt door beeldhouwer Josef Mauder. Karel Maydl was professor en chirurg. Een ontwerp van Jan Kotera met bronzen kransen van Bohumil Kafka. Een groot graf voor de familie Hrdlicka opgericht door Aloïs Hrdlicka voor zoon Jan die slechts 21 jaar oud werd. Het monument van Frantisek Rous stelt een vader voor die de moeder troost terwijl een engel de zoon naar de hemelpoort leidt. Zdenek Simek   was berentemmer. Aan de leeftijd te zien waarop hij overleed was een beer hem ooit te slim af. Jan Palach zijn graf krijgt nog veel bezoek. Wat over het algemeen opviel is dat men veel meer dan bij ons op begraafplaatsbezoek gaat rond kerstmis en vele graven versierd worden, soms zelfs met hele kerstbomen. Vandaar ook de vele stalletjes buiten de begraafplaats.
Van daar naar de nieuwe Joodse begraafplaats. Schilder Max Horb kreeg een grafmonument uit die periode. Beeldhouwer Jan Stursa maakte een beeld van een treurwilg waarin een pauw zit met omlaaghangende staart. Blikvanger hier is schrijver Frans Kafka. Zijn graf is een zeshoekig kristal. Tegen de verste muur een aantal grote monumenten. De familie Petschek is hier vertegenwoordigd met een monument voor Julius en een voor Isidoor. Waldes en Bondy hun monumenten moet ook niet onderdoen voor die monumenten. Een gigantische, erg verwaarloosde, grafkapel voor de familie Kubinsky (1892). Architect was Alfons Wertmüller. Ten slotte nog een jugendstilmonument voor Robitschek.
De begraafplaats Vysehrad wordt, niet ten onrechte, de erebegraafplaats van Praag genoemd. Binnengegaan vlakbij de kerk van de Heilige Petrus en Paulus . Jan Dvorak, misschien wel familie van Antonin ligt in de arcade naast Skardova. Vlakbij Antonin Dvorak, componist, in een monument van Ladislas Saloun. Svatopluk Cech, dichter en schrijver. Beeld van Jakub Obrosky onder een linde verwijzend naar “In de schaduw van de lindeboom”, van Cech. Jan Purkyné was wetenschapper en Jan Neruda was een van de belangrijkste schrijvers van zijn tijd. Het monument “slavin” is de ereplaats voor alle verdienstelijke Tsjechen waaronder Julius Zeyer, dichter; Alfons Mucha, schilder en Bohumil Kafka, beeldhouwer. Bedrich Smetana , componist van onder ander “Ma Vlast, “mijn vaderland”. Hier kreeg ik de indruk dat er vroeger een ander grafmonument op stond en het blijkt nog te kloppen ook volgens mijn documentatie van 1999.
Jacques Buermans
 
Foto’s: Ria Vaes en Jacques Buermans