Nieuwsbrief Nr. 79 - januari 2014

Een oorlogsverhaal in de week van Allerheiligen


In de periode van Allerheiligen is het voor velen onder ons het moment om onze dierbare overledenen te herdenken. Voor mij een tijd om het graf van mijn ouders te gaan groeten en een bloempje achter te laten, niet zozeer voor Allerheiligen want dat heeft voor mij geen waarde meer, maar wel voor mijn moeder die dat wel zou appreciëren. Zelf geboren en opgegroeid in Menen, een grensstad in het zuiden van West-Vlaanderen, maar mijn ouders liggen begraven net over de grens in Frankrijk in Halluin. Het was de  wens van mijn vader om daar begraven te worden, want geboren uit een Belgische vader en een Franse moeder, voelde hij zich meer verbonden met Frankrijk dan met België en Vlaanderen bestond voor hem niet. Gezien mijn sympathie voor Grafzerkje sedert de lentewandeling dit jaar op Schoonselhof, wou ik de grafschoonmaakbeurt combineren met enkele fotootjes van oude grafmonumenten, waar ook vaak ‘Vlaamse’ namen op voorkomen. Halluin en Menen zijn aan elkaar palende grenssteden waar mannen en vrouwen in het verleden met elkaar een gezin stichten en waar de generatie van mijn ouders en grootouders moeiteloos in een conversatie van het Vlaams naar het Frans overschakelden en omgekeerd . Mijn grafzoektocht brengt je bij een aantal graven met gecombineerde namen waarbij duidelijk een Vlaamse naam vermeld staat, één graf heb ik ook gevonden met een Vlaams opschrift. 
Graf ‘Dewaegenaere-Coine’
Maar een foto alleen zegt niet alles, vandaar dat ik een dame aansprak die ook met veel zorg een graf onderhield.
“Dag Mevrouw, ik ben foto’s aan het nemen van graven waarbij er een Vlaamse naam onder de overledenen staat, ik doe dit voor Grafzerkje, een vereniging die ijvert voor het in stand houden van het begraafplaatspatrimonium. Kunt u iets zeggen over wie hier begraven ligt, want ik zie de naam “De Waegenaere” en dat klinkt toch Vlaams?”
“Dat is het graf van mijn ouders”
“Ah, ja”
“Het zijn in feite mijn adoptieouders, maar voor mij zijn het mijn echte ouders. Ze hebben zo goed voor mij gezorgd, dat ik nu al meer dan 30 jaar voor hen hier kom zorgen, je ziet wel dat dit graf goed onderhouden is en daar ben ik fier op”
“Ja dat merk ik. Kun je iets meer vertellen over je ouders?”
“Mijn vader was afkomstig van Menen en mijn moeder woonde bij haar ouders in Halluin en toen ze getrouwd zijn, hebben ze beslist om samen in Halluin te wonen, je weet wel de man volgt altijd de vrouw, nietwaar. Na de eerste wereldoorlog ben ik, ik was een weeskind, dan door die familie geadopteerd en werd ik opgevoed alsof ik hun dochter was. Ik heb die mensen altijd graag gezien”
“En hadden die mensen zelf nog kinderen?”
“Neen,…  euh,  in feite wel. Voor de oorlog van 14-18 waren ze getrouwd en toen mijn vader naar de oorlog moest, en de oorlog dat was hier 20 kilometer verder, hadden ze al een dochter. Tijdens de oorlog, terwijl papa aan het front was, is zijn dochter op 4-jarige leeftijd overleden thuis bij mama. Het is pas na de oorlog dat mijn vader deze trieste gebeurtenis vernam.”
Deze dame komt iets dichter bij en fluistert verder: “en tijdens de oorlog is mijn vader verbrand geweest door een vlammenwerper” en ze wijst tegelijk naar het onderlichaam en de dijen. “en daardoor was zijn sperma niet goed meer en konden zij geen kinderen meer krijgen”. Stilte… “en een ongeluk voor hen, maar een geluk voor mij. Ik was een wees en ben zo door deze mensen geadopteerd.”
“Dat is toch wel een mooi oorlogsverhaal… en hebt u zelf nog familie?”
“Neen, behalve een broer van mijn vader die ik nooit gezien heb en die in Geluwe woont (gemeente naast Menen), ja ik heb zelf een zoon en een dochter en 3 kleinkinderen. Ik woon in Rijsel.  Maar ik heb mijn ouders zeer graag gezien.   En hoewel er hier voor mij geen plaats meer is, heb ik al laten vaststellen dat ik me laat cremeren, later, en dat ik dan een gedenkplaatje bij dit graf zal laten maken, zo ben ik dan weer bij mijn ouders, die ik zo graag gezien heb… En hoe ouder ik wordt, hoe meer ik ze nog liefheb”.
“Mevrouw, mag ik van jou een foto maken samen met je ouders?
“Maar, natuurlijk” en de dame poseert fier naast het graf van haar ouders…
Strijdende partijen voor eeuwig bij mekaar in de buurt…
Met de fotocamera in aanslag zet ik mijn wandeling verder. Mijn aandacht wordt getrokken door een wapperende “Union Jack” en inderdaad aan de zijkant van deze gemeentelijke begraafplaats liggen Engelse soldaten uit WOI begraven. Het zijn soldaten van verschillende regimenten, m.n. “The Egypt Lincolnshire regiment” en “The Egypt Gloucestershire regiment”. Beide regimenten werden op het einde van de 17e eeuw opgericht en mogen het opschrift “egypt” dragen samen met het symbool van de “sphinx”. Dit embleem wordt als eerbetuiging gezien toen beide regimenten in Egypte de troepen van de Franse keizer Napoleon-Bonaparte verslagen hebben. Het was in 1801 dat het “Royal lincolnshire regiment” van India overgebracht werd naar Egypte. Beide landen waren toen Britse koloniën. 
En ook hier scheidt een omheining de Engelsen van, jawel, de Duitse soldaten uit WOI. Hier tegen de noordoostkant van de gemeentelijke begraafplaats ligt een afzonderlijke Duitse militaire begraafplaats met gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog, het “Deutscher Soldatenfriedhof Halluin”. Deze Duitse begraafplaats telt 1.397 graven. Alle doden liggen in individuele graven, aangeduid met kruisjes, met uitzondering van enkele joodse graven. Centraal staat een herdenkingsgebouwtje. Let wel, dat elk kruisje langs weerzijden een soldaat vermeld. Er liggen ook 9 niet geïdentificeerde soldaten.
En centraal op de begraafplaats staat een monumentaal gedenkteken voor de soldaten uit Halewijn die sneuvelden voor hun vaderland. Het draagt opschriften ter herinnering aan de gesneuvelden uit de oorlogen ten tijde van het “Tweede Keizerrijk”, de “Krimoorlog”, de “Frans-Duitse Oorlog” uit 1870, de beide wereldoorlogen en de Indochinese Oorlog. Na de Eerste Wereldoorlog werden ook enkele lichamen van gerepatrieerde gesneuvelden aan de voet van het moment begraven. Er liggen nu zo'n 80 gesneuvelden uit beide wereldoorlogen begraven.