Nieuwsbrief Nr. 79 - januari 2014

Week van de Smaakeen succesmenu:


Voor het eerst nam vzw Grafzerkje deel aan de Week van de Smaak en wel met vier culinaire rondleidingen op de begraafplaats Schoonselhof.

Voorgerecht: of hoe het begon:

Het idee kwam er toen ondergetekende tijdens een van zijn dichterswandelingen, bij het graf van dichter Theodoor Van Rijswijck, het gedicht “Schiedammerlied” werd gebracht door de dames van de Academie van Woord en Beeld van Hoboken. Traditiegetrouw werd er met de fles jenever rondgegaan.  Op een bepaald ogenblik opperde ik dat we een volgende keer eens een rondleiding met eten en drinken gingen in elkaar zouden steken. Het idee werd opgevangen door Dirk Wyns van de Cultuurantenne Hoboken en die zag het meteen zitten.  De Week van de Smaak leek een ideaal tijdstip. Ik verzeker jullie: dit was makkelijker gezegd dan gedaan. Eerst diende uitgedokterd te worden welke mensen die Antwerpen groot maakten op culinair gebied een laatste rustplaats kregen op Schoonselhof. Rombouts, koffie, niet; Parein, koekjes, ligt in Berchem; De Vos – Lemmens, van de mayonaise ligt in Hoboken. Toch hadden we vlug een aantal bedrijven gevonden maar die bestonden dan weer niet meer. Ik denk hierbij aan Meurisse en Martougin van de chocolade en Tinchant van de sigaren. Daar kon wel wat over verteld worden maar om daar concreet een of andere ‘proeverij’ bij aan te bieden viel moeilijk. Een leuk verhaal uit die fase. Ik belde de heer Van Rillaer, zaakvoerder van de Poldernaar producent van Vieux d’ Anversjenever. Die man was wild enthousiast over het idee maar, ik laat hem aan het woord: “De stichter Felix Van Rillaer, mijn overgrootvader, ligt in Edegem begraven  en zijn zoon Jacques ook. En mijn vader René leeft nog”. Ik zegde hem dat het spijtig genoeg niet zou lukken maar toen zegde Wim Van Rillaer “Maar mijn moeder is overleden en ligt begraven op Schoonselhof.” Zo werd via een omweg toch een link gelegd met Vieux d’ Anvers en waren wij verheugd toen we een aantal gratis flessen kregen voor de proeverij. 
De rondleiding kreeg stilaan vorm. Er werd met de dames van de Academie van Hoboken overlegd om een aantal gedichten te brengen, uiteraard over eten en drinken. Nu was het nog zaak om van enkele van die bedrijven “iets”, liefst gratis, te verkrijgen om aan de deelnemers van de rondleiding, toch meer dan 100 personen in zijn totaliteit, aan te bieden. En dat lukte aardig. Ik vernoem hier, naast de Poldernaar, De Beukelaer, Elixir d’ Anvers, Roodthooft, Mokatinesnoepjes, Cuperus, koffie en thee, Burie, gevulde handjes en Spiers die ons overstelpte met een lading bananen. Slechts bij één bedrijf vingen we bot: brouwerij De Koninck. Met, tot tweemaal dezelfde boodschap in een mail “Onze producten lenen zich niet om op een begraafplaats te tonen” moesten we het doen. Maar niet getreurd we hadden genoeg proevertjes om de deelnemers te vergasten. Dankzij de heer Hendrik De Bouvre mochten we het kasteel Schoonselhof gebruiken om al dat lekkers uit te stallen en aan te bieden. Vrijdag vóór S-day, Smaakday, staken drie vrijwilligers: Monique Kontzen en Dirk Wyns van de Cultuurantenne Hoboken en Leen Otte van vzw Grafzerkje de handen uit de mouwen om de vergaderzaal om te toveren tot een gezellige locatie. “En ondergetekende dan?” hoor ik jullie zeggen. Er moet toch iemand coördineren en delegeren en wie kon dat nu beter dan ik. Het resultaat mocht gezien worden. Nu was het enkel nog wachten op de eerste van de rondleidingen en op de reactie van de deelnemers daaraan.

Jacques Buermans.

Hoofdgerecht: vier culinaire rondleidingen:

Zondag 24 november : “Wijle weg”:

De smaakwandeling blijkt volzet maar, zegt Jacques, als fotografe van dienst kan ik nog mee. Ik vertrek dan ook goedgemutst richting Schoonselhof. Lang duurt dat geluk niet want tijdens de tramrit gaan de hemelsluizen open. 
De smaak van water, goed begin. De bui is gelukkig over bij aankomst op de begraafplaats. Nog even geduld voor wat papierwerk en dan verwelkomt Dirk ons. Van Jacques krijgen we applausverbod tijdens de wandeling. “Bewaren tot het einde”, luidt de boodschap.
Eerste lekkerstop: koekjes De Beukelaer met zijn Prince Fourré. Ik watertand nu al. Het koekje werd speciaal ontworpen voor prins Leopold, later koning Leopold II. Vandaar is het maar een stap naar Adolphe Meurisse de man achter de chocolade. Het chocolade maken zit in het bloed en dus komen we bij René en Paul Meurisse, zonen van. Zij brachten ondermeer “Perette” op de markt. Ik was gek op die repen. Hier ligt ook het zesjarige dochtertje Renée begraven. Het prachtige grafmonument is van Clement Jonckheer, steenkapper. Hij gebruikte een afbeelding ervan als reclamemiddel voor zijn bedrijf. Met de familie Tinchant belanden we in de tabakshandel. Culinair? Als pruimtabak misschien…oei, dat wordt toch niet proeven zeker!
We lopen nogal wat heen en weer. Je zou er het noorden bij verliezen.
Dat ligt natuurlijk niet aan Jacques maar aan de generaties Tinchant en Meurisse. Met confiserie Roodthooft, terug bij de snoep want wie kent niet de Caramella Mokatine in de unieke verpakking. Een naar koffie smakende karamel die lekker aan de tanden kleeft. Een lang nagenieten karamel dus. Via Van Rillaer, Vieux d’ Anversjenever , gaat het verder langs Martougin. Hier haken mijn verkleumde vingers af. Gelukkig laat Jacques weten dat ik zijn nota’s krijg. Oef! 
Een Elixir d’Anvers zou nu deugd doen maar ik moet nog even wachten. De basis van deze drank: 32 aromatische planten. Een must na zwaar tafelen, beter is er niet. Buikkolieken, een elixiertje doet wonderen. Zijn hoge kwaliteit werd meerdere malen bekroond met medailles en erediploma’s zowel in Europa als daarbuiten. Op dit toch wel sterk drankje, vind ik, volgt thee van Cuperus. Bij thee hoort een chocolaatje van Burie. Naar zijn chocolade meesterwerken in de etalage keek ik altijd uit. Ze volgden de actualiteit. Voor bananen moeten we bij Fréderic Spiers zijn. Hij ligt op het joods gedeelte van de begraafplaats. Verder komen we langs chocolatier César Mertens. Jacques vertelt hier het verhaaltje over het Napoleoncitroentje, vervaardigd door een concurrent van Mertens. Dan gaan we op de koffie bij de Emile Installé en Philippe Wuyts.
Op deze wandeling geldt ook: “de leste zijn de beste”. Een extraatje krijgen we bij Carlos Vanhecke, begraven in de grafkapel Nicolopulo. Grafzerkje nam jaren terug de concessie over en knapte deze kapel op, met de nodige hindernissen. Herinner u; de bronzen deur werd gestolen! Tijdens de restauratie stond er jenever binnen. Carlos Vanhecke dronk alleen Elixir d’Anvers en wenste in een oud monument begraven te worden. We vroegen de familie de jenever te vervangen door Elixir d’ Anvers. De grafkapel kreeg later een nieuw altaar, uiteraard zonder drank. We eindigen bij Modeste van den Bogaert. Vanaf 1949 leidt hij gedurende meer dan 50 jaar brouwerij De Koninck. Daar hij oud-strijder is, bevindt zijn zerk zich op de militaire begraafplaats. Misschien draaide hij zich zondag wel om in zijn graf vanwege het enthousiasme over de medewerking van zijn brouwerij. De laatste meters gaan naar het Kasteel waar binnen al het lekkers op ons wacht. Maar eerst is er op de trappen nog het vergeten bierlied én het applaus. Hartelijk dank aan iedereen voor dit smaakfestijn. Het was een zeer geslaagde, rijk gedocumenteerde wandeling, een lekker proeven. Sandra en Christine zetten hun beste poëtisch beentje voor. 
En kan er mij iemand handschoenen zonder vingers breien????
Ik mis toch de pittige details wanneer ik niet kan noteren.
Mieke Versées

Nagerecht: de nabespreking:

We konden echt van een succes spreken. Onze eerste rondleiding op zaterdagvoormiddag, mocht op 24 deelnemers rekenen. Iedereen tevreden over de rondleiding, de gids en de dichteressen en bij een hapje en een drankje werd nog duchtig nagepraat. De kop was er af en het was goed. Tweede rondleiding 14 man. Hier wil ik toch het volgende over kwijt: ik vind het godgeklaagd dat mensen inschrijven en dan niet opdagen. De vier rondleidingen waren al dagen vooraf volgeboekt; aan een aantal mensen diende gezegd te worden dat er geen plaats meer was en wanneer je dan ziet dat er maar 14 man komt opdagen voor een rondleiding waar 25 personen aan konden deelnemen dan vind ik dit meer dan triestig. Natuurlijk, er kan een en ander tussenkomen zodat de rondleiding niet haalbaar is maar er bestaat nog steeds zo iets als telefoon of mail om te verwittigen wanneer het niet lukt. Spijtig genoeg doet dit fenomeen zich meer en meer voor. Echt zielig! Zondag was dat weer top: 25 deelnemers aan de voormiddagrondleiding en 27 aan de namiddagrondleiding.  Dus over vier rondleidingen verspreid 85 enthousiaste deelnemers. Iedereen geïnteresseerd, veel vragen werden afgevuurd tijdens de wandeling maar nog meer tijdens de “nabespreking”. De lofbetuigingen aan het adres van de organisatoren waren legio.
Ik wil dan ook in mijn functie van voorzitter van vzw Grafzerkje alle personen danken die dit evenement mogelijk maakten: ons lid Hendrik De Bouvre, hoofd van de Antwerpse begraafplaatsen, die ervoor zorgde dat we de vergaderzaal van het kasteel Schoonselhof ter beschikking kregen. Gilles Van der Stuyft, klantverantwoordelijke van de Antwerpse begraafplaatsen, die ervoor zorgde dat we die vergaderzaal konden inrichten naar onze wensen en ons bijstond met raad en daad. Dirk Wyns en Monique Kontzen, van de Cultuurantenne Hoboken, die het idee van een Smaakwandeling opvingen en zorgden dat het uitgewerkt kon worden en tijdens de twee dagen en de daaraan voorafgaande opstellingsdag aanwezig waren en zich niet te beroerd voelden om de handen uit de mouwen te steken. Christine Ruttens en Sandra De Jongh, van de Academie voor Woord en Beeld van Hoboken, die de rondleidingen opfleurden met een aantal toepasselijke gedichten. Last but not least ons lid Leen Otte, niet voor niets onze “duivel doet al” genoemd, die de drie dagen de benen onder het lijf liep om te assisteren, af te wassen, aan te vullen en nog zo veel meer. Dank ervoor. Zij kreeg daarbij de hulp van Wannes De Meyer, ons jongste lid, en zijn vriend Robert die zich als waardige barmannen opstelden en zich ook niet te beroerd voelden om mee op te ruimen en af te wassen. 


Natuurlijk kon dit alles niet zonder een aantal “sponsoren” die ervoor zorgden dat, felgesmaakte, “proeverijen” konden aangeboden worden. De Elixir d’ Anvers van F. X. De Beukelaer; jenever Vieux d’ Anvers van De Poldernaar van de familie Van Rillaer; dankzij mevrouw Ellen Goormans kregen we koffie en thee van Cuperus; de heer Stoops bedacht ons met een dispenser Mokatinesnoepjes; van Burie mochten we handgemaakte, gevulde Antwerpse handjes uitdelen en ten slotte zorgden de “nazaten” van Spiers voor Chiquitabananen.
De rondleidingen tijdens de Week van de Smaak hadden zeker zonder de inbreng van deze mensen niet gebracht wat ze nu waren: een fantastische ervaring én voor de deelnemers maar zeker ook voor allen die zich achter dit project schaarden. Nogmaals uit de grond van mijn hart: Dank!!! 


Jacques Buermans
Foto’s: Leen Otte en Mieke Versées
Digestief

De dankbetuigingen van onze voorzitter zijn terecht; iedereen droeg zijn steen bij tot het welslagen van dit weekend, maar er wordt eentje vergeten. Wat zouden we zijn zonder het idee, het doorzettingsvermogen en het enthousiasme van Jacques? Van in het begin dat ik nauwer met hem samenwerk, spreekt hij over ‘een rondleiding met iets rond smaak’. Hij heeft zich daar dan toch in vastgebeten en eenieder die hem een beetje kent, weet tot welk resultaat dit kan leiden. En dat resultaat mocht er zijn! Het idee is inderdaad opgepikt door Dirk en Monique; we mochten dankzij Hendrik en Gilles het Kasteel lenen, Christine en Sandra brachten mooie gedichten, onze Wannes en Robert staken de handen uit de mouwen en ik deed ook wel mijn ding, maar wat zouden we zijn zonder het onnavolgbare gidstalent
van onze voorzitter. Dus, namens alle voorgaanden en iedereen die dit weekend meewandelde, dank u wel, Jacques!
 
Leen