Nieuwsbrief Nr. 79 - januari 2014

Passende ceremonie bij het gerestaureerde graf Mortier


Enige tijd geleden nam de heer Rudy Nijs in samenspraak met MechaMusica, de Belgische vereniging rond mechanische muziekinstrumenten, de graftombe van de familie Mortier in peterschap. De restauratie hield in dat de afdekplaat diende rechtgetrokken en bevestigd te worden. Nadien was  er een grondige opkuisbeurt  nodig en diende de belettering terug zichtbaar gemaakt te worden.
Vooraleer even stil te staan bij de opmerkelijke ceremonie is het misschien interessant om iets te vertellen over deze interessante figuur. Theophile Mortier werd geboren op 11 maart 1855 in Oostkamp, vlak bij Brugge. Op 3 mei 1877 liet hij zich inschrijven in Antwerpen en vond hij werk aan de haven als ploegbaas. Hij had onderdak gevonden in de Bredastraat 12, in een pension dat werd geleid door Joanna Vermeulen, beter bekend als Tante Jo. Na het overlijden van haar man kwam Theophile bij haar wonen. Ze huwden en Theophile werd herbergier. In 1879 bouwde hij een danszaal, Nieuwe Variétés, achter zijn huis. Theophile zorgde ervoor dat hij steeds de nieuwste orgels had. De oude orgels die hij zelf niet meer gebruikte gingen in de verhuur en hij begon zijn eigen servicedienst. In 1898 ging de nieuwbouw van een orgelfabriek van start en was het tijdperk van danszalen teneinde. Na de Eerste Wereldoorlog probeerden mensen de draad weer op te pakken. Rond 1923 werkten er tachtig mensen in de fabriek en werden er twee grote orgels per maand afgeleverd. De wachttijd voor een orgel was minimaal één jaar! De charmeur in Mortier was blijven bestaan want op 22 juli 1926, na een
weduwnaarschap van bijna 13 jaar hertrouwde Theophile Mortier op 71 jarige leeftijd 
met Petronella de Schrijver. Uit het register der huwelijksakten van de stad Antwerpen blijkt dat Mortier in deze periode ernstig ziek was. Het huwelijk werd dan ook niet op het gemeentehuis voltrokken, maar op het huisadres van Mortier. Daartoe moesten de voor- en achterdeur worden opengezet, zodat de woning deel uit zou maken van de openbare weg. Hij beloofde in deze periode wanneer hij zou genezen van zijn ziekte, een orgel te schenken aan de Lambertuskerk, wat ook is gebeurd. In 1930 was Theophile jurylid op de wereldtentoonstelling in Antwerpen en was daar vertegenwoordigd met een orgelstand. Op 28 december 1944, op de leeftijd van 89 jaar, overleed Theophile Mortier. Hij werd op 2 januari 1945 op deze plaats begraven tijdens een Duitse V-1 aanval, naast zijn eerste vrouw Joanna Vermeulen.

Zaterdagvoormiddag 9 november, zonneschijn en een mooie blauwe lucht. Op de begraafplaats van de Van Heybeeckstraat te Merksem speelde het door de firma Mortier gebouwde straatorgel (pierement) De Klok. Dit is het enige dat nog in Europa aanwezig is en het werd voor deze gelegenheid helemaal uit Nederland overgebracht. Aanwezig waren zo’n 80, vooral, orgelliefhebbers uit o.a. Engeland, Nederland en België. Als eerste hield Johnny Claes (voorzitter MechaMusica) een toespraak aan het prachtig gerestaureerd graf voor Theophile Mortier voor de talrijk opgekomen sympathisanten. 
Na redevoeringen van Rudy Nijs (peter graf) en Gerrit Verhaegen (secretaris MechaMusica) was het tijd voor het neerleggen van de krans. De neerlegging van de krans geschiede tijden het spelen van Highland Cathedral op De Klok waarna een minuut stilte werd in acht genomen. Het officiële gedeelte was hier tot een einde gekomen. Het orgel werd dan, al spelende, naar de binnenplaats van ’t Diamantje gereden waarna ieder die het wilde dat orgel met de hand mocht draaien.
Info over Mecha Musica te vinden op www.mechamusica.be.


Rudy Nijs zorgde voor de informatie, Jacques Buermans bewerkte dit.


Foto’s: Bjorn Isebaert