Nieuwsbrief Nr 74 - maart 2013

Burgemeester Florent Pauwels werd niet vergetenopknapbeurt en bloemen voor de man die 100 jaar geleden overleed.


Op 21 februari 2013 was het exact honderd jaar geleden dat Florent Pauwels overleed. Ons lid Françis Pauwels, familie van Florent Pauwels, liet deze gebeurtenis niet ongemerkt voorbij gaan. Hij reinigde het grafmonument en zorgde voor een bescheiden ('s nachts vriest het nog) bebloeming. Ook bracht Françis een tijdelijk opschrift aan om te wijzen op deze verjaardag.
Marcel Windey ligt toe wie Florent Pauwels was:
 
Florent Pauwels werd in 1830 in Antwerpen geboren als zoon van tabakshandelaar Pierre Pauwels. Toen Florent Pauwels 19 jaar oud werd stapte hij in de firma van zijn vader. Die nam in 1855 sigarenfabriek D'Hanis over en zette ze verder onder de naam "De Arme Duivel". Florent Pauwels stopte met de fabricage, maar legde zich wel verder toe op de invoer uit o.a. Brazilië, Colombia, China en de Verenigde Staten. Zelf was hij eigenaar van plantages in Mexico en op de Filippijnen. Later kocht hij ook plantages in Brazilië en op Borneo. Florent Pauwels behoorde tot de top van de Antwerpse sociale elite. Van 1893 tot aan zijn overlijden was hij ook verkiesbaar voor de Senaat. Hij was ook meerdere jaren voorzitter van de sectie tabak van de Antwerpse Kamer van Koophandel. Zijn zonen William en Jules volgden in 1895 hun vader op in de tabakshandel. 
 
Florent Pauwels had een buitenverblijf het Papegaaienhof in Deurne. Hij was er officieel gedomicilieerd, hoewel hij ook veel in Antwerpen verbleef. Hij woonde in Antwerpen aan de Happaertstraat, nadien Venusstraat 9. In de zomer verbleef hij op het “Het Papegaaienhof” dat hij in april 1871 gekocht had van de weduwe Mintjens. In het Papegaaienhof was hij een gerenommeerd orchidëenkweker.
 
Vanaf 1878 zetelde Pauwels in de gemeenteraad van Deurne onder burgemeester Georges Cogels wiens partijganger hij was. In 1885 werd Pauwels als opvolger van Georges Cogels geïnstalleerd. Het jaar voordien was Pauwels al provincieraadslid geworden voor het kanton Antwerpen. Pauwels werd in Deurne ingehaald met een grote praalstoet. Hij bood uit dank de bevolking een groot feest aan en schonk 55 deelnemende maatschappijen een vergoeding. Meer dan twintig jaar lang bleef Pauwels burgemeester. Met hem startte in Deurne een periode van hoogoplaaiende dorpstwisten. Ondertussen bleef hij ook in de provincieraad zetelen. Vanaf 1888 werd hij wel in het voor de katholieken veilige nieuwe kieskanton Borgerhout verkozen. Vanuit de provincieraad verdedigde Pauwels de belangen van zijn gemeente. In 1898 vroeg hij in een motie de afbraak van de militaire omheining rond Antwerpen. De eerste tien jaar van Pauwels bestuur waren nog relatief rustig. Alleen de katholieken waren vertegenwoordigd in de gemeenteraad. Vanaf 1895, toen het stemrecht werd gedemocratiseerd, groeide de oppositie tegen het gemeentebestuur het eerst bij de voorstanders van de afscheiding van Deurne-Zuid (Menegem), later ook bij een groep ontevredenen (de zogenaamde Kleppermannen) onder leiding van Eugeen De Ridder uit Deurne-Noord. De Ridder werd in 1899 verkozen in de gemeenteraad, in 1903 werden kandidaten van beide oppositiegroepen verkozen en vanaf 1904 had Pauwels geen meerderheid meer in de gemeenteraad. Dit alles ging gepaard met veel politieke dorpstwisten, rumoer en een totaal verziekte sfeer. Het feit dat Pauwels meer in Antwerpen dan in Deurne verbleef was een geliefd wapen dat door de oppositie werd uitgespeeld. 
 
Pauwels deed er alles aan om de afscheiding van Deurne-Zuid (onder de Herentalsevaart) te verhinderen. In de provincieraad overtuigde hij zijn collega's om tegen de afscheiding te stemmen in 1899. Gouverneur Osy was bovendien een boezemvriend van Pauwels. In 1901 én 1906 verwierp de provincieraad opnieuw de afscheiding. In 1904 was wel een einde gekomen aan Pauwels' provinciale mandaat. In 1903 probeerde Pauwels het tij nog te keren door een Katholieke Vereniging van Deurne op te richten met hijzelf als erevoorzitter. De politieke twisten vroegen immers meer organisatie, waar tevoren slechts informeel de lijst (van de plaatselijke Meetingpartij) werd samengesteld. Pauwels had nog voor de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen van 1907 op 77-jarige leeftijd ontslag genomen. 

Tekst : Marcel Windey
Foto's : Francis Pauwels