Nieuwsbrief Nr 74 - maart 2013

Grafzerkjes trotseerden de winterkoude in Vilvoordede “ijspegeltjes”, sorry: “Grafzerkjes” bezochten deze dodenakker in vriestemperatuur.


Wat me is bijgebleven van de lezing van Marit Vandenbruaene?

- De fysische antropologen (zoals Marit) hebben aan de gerechtelijke politie geleerd om op te graven zoals archeologen dat doen.
- De bewaringstoestand van een stoffelijk overschot wordt gunstig beïnvloed door een constante temperatuur, zoals in ijs of zand. Zure grond is niet gunstig.
- De tanden zijn de resten die het langst bewaard blijven.
- In Morkhoven (Herentals) is een heel bijzonder museum. Conservator Ward Geldof bewaart er meer dan duizend schedels en skeletten van vogels, zoogdieren en reptielen uit alle hoeken van de wereld. Ward leidt de bezoekers zelf rond en vertelt je met veel enthousiasme over zijn unieke collectie. Het museum is enkel op afspraak te bezoeken.Info:  Het Schedelhof, Bertheide 12, Morkhoven, tel. 014-26 18 13
- De geslachtsbepaling bij menselijke resten is niet altijd zeker.
- De mens is pas biologisch volwassen op 25 jaar.
- Hoe groot was een mens? Het dijbeen geeft de beste informatie.
- Normaal wordt een mens vanaf zijn veertigste levensjaar iedere 10 jaar een centimeter kleiner. Dit komt door het inzakken van de wervelkolom.
- Bones is een Amerikaanse dramatelevisieserie. De serie gaat over Temperance Brennan en Seeley Booth, die samenwerken om moorden op te lossen met slechts botresten van de slachtoffers. De serie is gebaseerd op de boeken van schrijfster Kathy Reichs. Zij adviseert de makers van het programma altijd, en ze leest de scripts van de afleveringen door, om alle wetenschappelijke onmogelijkheden eruit te halen.
- Marit brak ook een lans voor biocrematie of resomatie.
Bij het resomeren komen er geen schadelijke stoffen vrij als dioxines en kwik, wat wel het geval is bij crematie. Dus een aanzienlijke vermindering in vervuiling van ons milieu. 
Het resomeren gaat het menselijk lichaam na overlijden "verwateren" in plaats van verbranden. Hierbij is veel minder energie nodig om het lichaam te verwerken tot een wit as. Slechts 3% van het menselijke lichaam blijft over na dit proces.
Deze techniek is al toegelaten in Canada en Nederland. 
Meer informatie vindt u op http://www.uitvaartvlaanderen.be/Resomeren-Resomatie-Resomatieproces-vlaanderen.php
Martin Demedts

Algemene vergadering voor het eerst in een crematorium

We houden onze algemene vergadering steeds in een andere provincie en dit jaar was Vlaams Brabant aan de beurt. Onze keuze viel op Vilvoorde omdat daar in het verleden al een rondleiding geweest was onder leiding van de enthousiaste mensen van de Heemkundige kring Hertog Hendrik 1. Maar een geschikte locatie vinden om de algemene vergadering te houden was een ander paar mouwen. Tot ons lid Philippe Theys met het idee kwam om naar het crematorium te gaan. Het programma diende dan wel omgeturnd te worden: voormiddag vergadering, namiddag rondleiding maar dat was geen probleem. 
Iets na tien uur kwamen meer dan dertig zerkjes aan. We kregen een, niet al te grote ruimte, toegewezen. Er werd gestart met de traditionele “nieuwjaarsbrief” van ondergetekende. De voorzitter constateerde dat de vzw Grafzerkje zijn ledenaantal praktisch behoudt, 200 leden, en zette de vrijwilligers in de bloemetjes die zich inzetten voor de nieuwe website en zwaaide, terecht, de lof over webmasterin Erika Raven en layoutster Anja Demeulenaere. Het ontslag om persoonlijke redenen, van één van onze bestuursleden van het eerste uur: Edgard Nelissen werd betreurd maar Edgard werd van harte bedankt voor zijn jarenlange expertise en de laatste jaren als wijs persoon waar ik als voorzitter steeds op kon rekenen wanneer ik weer eens te hard van stapel liep of er, eens te meer, met de botte bijl doorging. Het is geen geheim dat dit regelmatig geschiedde. De oproep naar enkele nieuwe bestuursleden leverde welgeteld één reactie. Leen Otte werd ingehaald als naaste medewerkster van de voorzitter. Leen stelde zichzelf kort voor en zorgde er in haar maidenspeech voor dat onze ondervoorzitster An Hernalsteen maar binnen te koppen had toen Leen zegde “Ik keek al mee over de schouder van de voorzitter”, waarop An repliceerde met “Is niet moeilijk met zijn een meter twintig”. Zo kennen we ons An.
Nadien kwam ondervoorzitter en penningmeester Martin Demedts aan het woord. Dit is zo wat de meest geliefde man van onze vzw Grafzerkje. Hij zorgt er namelijk voor dat onze financiën tot op de eurocent kloppen en dat onze vereniging bloeit. De aanwezige Grafzerkjes luisterden geboeid naar al dat positieve nieuws. Ten slotte ging An Hernalsteen wat dieper in op de rondleidingen voor 2013. Dan was het moment aangebroken om te luisteren naar ons lid Marit Vandenbruaene. Martin Demedts maakte daar een verslag van.
Na de geslaagde en interessante voordracht was er tijd voor een broodjesmaaltijd … met taart. De broodjesmaaltijd was meer dan verzorgd, er was eten en drinken genoeg en de bediening was vriendelijk en voortreffelijk. Onze leden konden nog wat nakaarten om zich nadien op te maken voor een rondleiding op de begraafplaats van Vilvoorde.
Jacques Buermans.
 
Foto’s: Leen Otte, Rina Reniers, Jacques Buermans

Grafzerkjes trotseerden de winterkoude in Vilvoorde

Ons lid Philippe Cornut van de heemkring hertog Hendrik I nam de taak op zich, geassisteerd door François Van Lysebetten die de nodige aanvullingen gaf en het nodige fotomateriaal toonde,  om een dertigtal verkleumde ‘zerkjes’ warm te maken voor een wandeling op de keurig verzorgde begraafplaats vlakbij het crematorium gelegen en toch nog onvindbaar voor sommigen???
Een eerste halte was er bij het monument voor de gesneuvelden dat in 1969 overgebracht werd  van het kerkplein te Vilvoorde naar de begraafplaats. Het was een werk van architect Waroquiers wiens laatste rustplaats onze volgende halte was. Een eenvoudig monument voor beeldhouwer Rik Poot, beeldhouwer met een voorkeur voor paarden maar ook de man van het monument ‘de vuist’, opgericht in Cortenstaal na de sluiting van Renault. Het graf voor Jean Puttemans, leraar aan de Middenschool van Vilvoorde kreeg een tijd geleden bezoek van dieven. Hij verongelukte op de Zumbaspits in Oostenrijk. Dieven gingen aan de haal met het touw en houweel, symbolen voor de sport die hij beoefende. Zijn weduwe, lid van onze vzw Grafzerkje, zorgde ervoor dat het monument in zijn oorspronkelijke toestand hersteld werd. Hopelijk blijft het nu gevrijwaard van dieven. 
Philipe Cornut wist hier te vertellen dat het een ‘sprekend graf’ betrof: het graf verteld meer over de overledene. Emile Verbrugge was kunstschilder en leerling van Karel Verlat. Hij kreeg de Prijs van Rome in 1883. Op zijn graf: “Pourquoi dut-il souffrir l’injustice des hommes!” Jozef De Neyer ligt in een ontwerp van de voor Grafzerkjes overbekende Ernest Salu. De schade aan het grafmonument is te wijten aan bombardementen omdat in de omgeving een kazerne gevestigd was. Op de zijkant van het monument een gedicht van de hand van Victor Hugo. Het kruis had af te rekenen met een poging tot diefstal. Een prachtig graf voor de familie Semay een circusfamilie met negen familieleden in deze grafkelder. Mooie foto’s in bronzen medaillons. Paardenkoppen, de familie was gespecialiseerd in paardendressuur, werden gestolen. 
Jan Emiel Lefevre – Devisscher, geen familie van de aanwezige Michaël Devisscher, was bestuurder bij L. A. Legrand, een bedrijf van gordijnen en binnenhuisinrichting. Een art decomonument voor Poels – Elsocht. Bijzonder aan de grafkelder van de familie Stas – Lieben is dat er, naast twee pastoors, ook plaats was voor de dienstmeid. Vlakbij het calvariekruis staat de grafkapel voor de familie Hanssens. De familie leverde twee burgemeesters die enorm veel bijdroegen tot de ontwikkeling van Vilvoorde. De kapel is een ontwerp van Albert Dumont, ook bekend van ontelbare cottages aan de Belgische kust. Van buitenaf lijkt de kapel in degelijke staat maar binnenin is het een ander paar mouwen. De deur van de kapel kon niet open, dixit Philippe Cornut. Dit was natuurlijk buiten onze Marc Coremans gerekend want binnen de kortste keren kreeg hij de deur open waarna iedereen kon zien dat het inderdaad triestig gesteld is met het interieur. 
De concessie De Groef – Vanderlinden werd door de heemkundige kring verlengd. Joannes Nolet de Brauwere van Steeland. Van die man kreeg ik daags nadien nog wat info van ons lid Philippe Theys. Hij werd geboren in Rotterdam en kwam naar Vilvoorde … voor de gezonde lucht. Hij was dichter en schrijver. Hij heeft nooit afstand gedaan van de Nederlandse nationaliteit. Hij wilde niets te maken hebben met de toenmalige politieke strijd die in 1830 leidde tot de scheuring in de Nederlanden en de vorming van België. Hij sprak of schreef nooit een woord ten gunste van de ene of de andere partij. Philippe Cornut vertelde meer over het wapenschild. Twee dubbele grafzerken voor de familie De Bontridder – Portaels met onder andere Jan Portaels burgemeester tussen vader en zoon Hanssens en broer van kunstschilder Jan Portaels. 
Frans Van Reusel was oorlogsvrijwilliger. Monument met twee pilasters en dekplaat met palmtak en vlam. Gery Boucquey was de stichter van het latere Ca-Va-Seul, bedrijf van schoensmeer. Naast elkaar drie zerken. Meyskens – Rheinhard (een art decomonument. In het midden, grafmonument Bladt,  een monument met een bronzen plaat met de afbeelding van een engel en kind van de hand van J. Adelaer voor een overleden kind van elf jaar. 
Jean Preckher was componist en dirigent. De lier en de palmtak als symbool van zijn beroepsactiviteiten. Een obeliskvorm op de laatste rustplaats voor Charles Keller, liberaal gemeenteraadslid. Lamberts – Mathieu kreeg een grafkapel in classicistische stijl. Eugène Hanssens was parlementair. 
Olga Moreau beeld van een treurende moeder met overleden dochter zorgde dan weer voor een ‘mysterie’. Ons aller An wilde wel eens weten wie de beeldhouwer was. De naam was onleesbaar. Ons lid Jan Olsen deed een “Johan Duyckske”, voor niet-kenners: hij nam een fles water en overgoot het onleesbare gedeelte. Na een tijdje was de naam al minder onleesbaar. Een vraag naar de deelnemers over wie die beeldhouwer, uit 1927, wel mocht wezen kreeg spijtig genoeg geen positief resultaat zelfs nadat er fotografische vergrotingen van de naam gemaakt werden. 
Jan Baptist Keuninck was pastoor. Christelijke symbolen: kelk, stralende hostie, korenaar, druiventros, schenkkannetje, wierookvat, stola en het cijfer “89”, het jaar van zijn priesterwijding. Clement Van Osmael is de bezitter van een prachtige bronzen reliëfplaat van de hand van Sylvain Norga. Philippe Cornut stond stil bij het graf voor Louis François Sobry die, in 1830, streed voor de onafhankelijkheid. 
Grafmonument voor zeven slachtoffers van de ontploffing van de poederfabriek Favier in 1919. Later werden er zes namen bijgevoegd van brandweermannen overleden in bevolen dienst. Dan was het de beurt aan de burgemeesters. Frans Gelders, socialist, en wat verder Frans Gelders, junior, Jan Frans Poot, liberaal burgemeester, en Laurent Moyson, katholiek. Eindigen deden we bij Jan Poot, acteur en directeur van de KVS. Een levensgrote treurende vrouwenfiguur met een masker in de hand is van de hand van Desmaré.
En dan kwam er eind aan een interessante rondleiding door Philippe Cornut en François Van Lysebetten voor zo’n dertig, verkleumde, ijspegeltjes, sorry: Grafzerkjes.
 
Jacques Buermans
 
Foto’s: Jacques Buermans, Leen Otte, René Mertens