Nieuwsbrief Nr. 73 - januari 2013

Nieuw Werckeen kathedraal die twee maal zo groot moest worden


Als sympathisant van de Antwerpse gidsen een rondleiding mogen meemaken rond het Nieuw Werck onder de kundige leiding van de heer Rudi Mannaerts, pastoor van Sint Andrieskerk, historicus en een bevlogen verteller.
 
Mannaerts begon met te vragen waarom de Antwerpse kathedraal maar één grote toren heeft? De reacties waren: wegens gebrek aan geld! Mis, zegde de heer Mannaerts: wegens een té veel aan geld! Hij verklaarde nader. In 1518 worden plannen gesmeed om de kathedraal aanzienlijk te vergroten. Niet op vraag van de bisschoppen want die waren er toen nog niet in de Antwerpse kathedraal. Niet op vraag van de kanunniken maar wel onder impuls van de ambitieuze ambachten. De aanzetten zijn nog gedeeltelijk zichtbaar in de Lijnwaadmarkt, Melkmarkt, Sint Pietersstraat en de zuidzijde van de Groenplaats. Er werden elf pijlers opgetrokken tot een vijftal meters hoogte. In 1533 teistert een brand de bestaande kerk. De financiële reserves worden aangesproken voor het allernoodzakelijkste herstel.
 
Tijdens onze rondgang langs de buitenzijde van de kathedraal wees Rudi Mannaerts ons op de eetgelegenheden en winkeltjes die tegen die hoge muur werden opgetrokken en slechts drie meter diep zijn. Ter hoogte van het Vleminckveld is die muur nog zichtbaar achter de huizenrij. Aan Mockamore op de Groenplaats wees onze gids op de zichtbare muur. Op de Groenplaats betraden we de kathedraal en daar zagen we een van de pijlers. Die werden met zand bedolven en aan het zicht onttrokken. 
Vandaar dat we twee verdiepingen hoog moesten gaan … om de tuin te bereiken. Hier zagen we de muur langs de binnenzijde en in een oud gebouwtje troffen we de originele resten van die muur aan. Ook zagen we een gebouw opgetrokken aan de binnenzijde van de muur en voor de buitenwereld onzichtbaar. Het bleek om het Papenhuis te gaan. 
Maar de blikvanger was toch de kathedraal die vanop de tuin prachtig stond te glinsteren. Rudi Mannaerts wees hier ook op het hoogteverschil met de eigenlijke kathedraal.
Eindigen deden we in de kathedraal waar de heer Mannaerts ons zegde welke de grootse plannen waren die men indertijd had. De huidige hoofdbeuk zou gedegradeerd worden tot zijbeuk. Aan de zuidzijde zou men een nieuwe veel ruimere middenbeuk bouwen. Een kopie van de huidige middenbeuk zou dan als zijbeuk aan de zuidkant toegevoegd worden. Zo zou het huidige hoogkoor dienen als kooromgang voor een nieuw hoogkoor. Als die plannen ooit verwezenlijkt zouden worden zou de kathedraal tot op de Groenplaats gekomen zijn. Een meer dan interessante rondleiding door een gids die zijn materie meer dan beheerst, zijn publiek blijft boeien en zijn gehoor plekjes laat ontdekken die vele, ook Antwerpenaren, niet kennen.

 tekst en foto's : Jacques Buermans