Nieuwsbrief Nr. 60 - maart 2011

Maanmonumenteen bijdrage van ons lid Ivo Bovend’aerde


Een transi - tombe of memento mori - tombe is een grafmonument. Dat als verheven beeldhouwwerk naast een gisant (liggende figuur) of adorant (met gevouwen handen in aanbidding) kon voorkomen. Het stelde een skelet voor met lichaamsdelen in ontbinding. Reeds van in de 15de eeuw kwam dit soort beeldhouwkunst voor. Het had alles te maken met een allegorische voorstelling van de vergankelijkheid van het aardse leven.

Skelet van de eerste Oranje
In de St Etienne kerk van het Lotharingse Bar – le – Duc staat vooraan rechts boven een zijaltaar het indrukwekkende monument voor René van Châlons. Hij sneuvelde in 1544 in dienst van keizer Karel V niet al te ver uit de buurt in St Dizier. Werd in de Grote Kerk van Breda begraven. Maar zijn hart en ingewanden bleven in Bar – le – Duc. Daar kreeg hij in opdracht van zijn vrouw Anna van Lotharingen dit indrukwekkend monument. Ook zijn moeder Claudia van Châlons was een Lotharingse. Via haar broer Philibert van Châlons had René de titel ‘prins van Oranje’ geërfd. René was vijf en twintig toen hij sneuvelde. Behalve een dochtertje, dat als baby overleed en ook in de Grote Kerk te Breda begraven ligt, had René geen afstammelingen. Zijn titel ging over naar een elfjarige neef Willem van Nassau, de latere ‘Willem de Zwijger’. Die werd aan het hof van Karel V te Brussel opgevoed.


Landspreuk
‘Je maintiendrai Châlons’ was de strijdkreet van Philibert van Châlons en later ook van René van Châlons. Willem de Zwijger hechtte ‘Je maintiendrai’ aan zijn titel van prins van Oranje. En zodoende is het de nationale spreuk van Nederland geworden. Vreemd voor een land waar het Nederlands de hoofdtaal is.

Test en foto : Ivo Bovend’aerde