Nieuwsbrief Nr. 58 - november 2010

Begraafplaats Temseons lid Mieke Versées maakte een verslag en samen met Ria Vaes illustreerden ze dat met foto’s.


De morgen begon veelbelovend, blauwe hemel, prachtige zon, ideaal om een begraafplaats te bezoeken. Mijn vreugde bleek van korte duur. Tijdens de rondleiding moesten meermaals paraplu’s de lucht in. Fotograferen of noteren of paraplu vasthouden. Een mens moet keuzes maken. 
Ann Depestel en de burgemeester van Temse, Luc De Ryck, zullen ons rondleiden.

Een toemaatje voor dag van de klant?

De inleiding over de rijken die in kerken begraven werden, het verbod daarop, de kerkhovenoorlog, het klinkt vertrouwd in onze oren. In Temse ging het niet anders. Bij gebrek aan plaats rondom de kerk legde men een kerkhof buiten de dorpskom aan. Het oude werd later geruimd en er kwam een nieuwe begraafplaats in de Gasthuisstraat. Op 05/05/1820 vond de wijding plaats en de eerste persoon begroef men er op17/05/1820. Amedée de Schouteete maakte de eerste inventaris op. De begraafplaats werd geometrisch aangelegd volgens dambordpatroon. Zij is eveneens de spiegel van de maatschappij in de 19e eeuw. De meest imposante zerken vindt men langs de omtrek muren .Hoe groter het aanzien van de overledene hoe imposanter het grafmonument. Textiel, scheepsbouw, pottenbakkerijen  waren de pijlers van de industriële welvaart in Temse. Opmerkelijk is tevens dat de begraafplaats volledig ommuurd is. Dan nu op stap (003b).

Sloor-Lesseliers

Monument met sarcofaag, opgericht in 1912 door architect Triphon De Smet uit Puurs . Hij won in 1902 de prijs van Rome en liet pareltjes van de Belle Epoque na. Het reliëf, gemaakt door Van De Velde, stelt de opwekking van Lazarus voor. De familie Sloor waren renteniers die zich inzetten voor goede werken. Hij was tevens voorzitter van de godshuizen.

Van Os

Napolitaan, stichtte de Gazet Van Antwerpen. Tony, kunstschilder en flamingant. Zat tevens gevangen in Lokerenkamp. Op het monument zien we het schilderspalet.

Amelinckx -  Hulin

Het art deco grafmonument bestaat uit arduin, graniet en cararamarmer met pleurante. Het is van de hand van onze Victor Pateet. Vooraan de foto van een kind, Amaray Amelinckx , 1932-1936. Het jongetje verdronk in een waskuip loog op een schip waar zijn vader bakker was. Het vervolgverhaal vergat ik te noteren.

Van De Perre – Joos

Grafmonument met obelisk en knielbankje. Deze notarisfamilie was streng katholiek en Vlaamsgezind. Zowel vader als zoon bekleedden het notarisambt.

Lejeune

Een familie van wijnhandelaars en koffiebranders. De zoon van August Lejeune, sneuvelde als eerste oorlogsslachtoffer in België.

Orlay – De Rijck

Grafmonument met sarcofaag en verroeste smeedijzeren omheining. De familie Orlay, was een zéér belangrijke familie. Nicolas ,zoon van Eduard Orlay, een zeer  verstandig en vooruitstrevend man. Zijn textielbedrijf omvatte voorzieningen voor de arbeiders zoals bibliotheek, ziekenkas en onderwijs. In 1885 beschikte hij over de eerste telefoonverbinding.

Van Der Schueren – Heye

Paul Van Der Schueren bezat zes grote textielbedrijven. Hij behoorde tot de top van de liberalen in het Waasland.

Familie Aubroeck

Het is een eenvoudig nieuw grafmonument. Hier ligt onder andere  Karel Aubroeck, beeldhouwer en oorlogsveteraan W.O.I. Het Koning Albert I monument te Nieuwpoort en het oorlogsmonument te Diksmuide, zijn van zijn hand. Het gaf aanleiding tot controversie vanwege tegengestelde ideologie, royalisten versus flaminganten. Hij werd een éénzaat. Een mooi beeld van hem is de Scheldame aan de brug te Temse.

Poppe Desideer

Eenvoudig graf met houten kruis. Hij was bakker en tijdens de overstroming van 1906 liep de kelder onder. Bij een poging om zijn waren te redden, viel hij in het water. Hij werd ziek en overleed in 1906. Hij was de vader van priester Poppe die men later zalig verklaarde.

Van Der Gucht

Merkwaardig grafmonument met een ruwe steenmassa onderaan . Het lijken net plakken klei. Bovenaan ziet men een kruis in mozaïek. Mooi of niet, de meningen waren verdeeld. Mij lijkt het zeer passend gezien het beroep. Van Der Gucht kwam uit een pottenbakkersfamilie en kenden decennia lang hoogbloei.

Janssens de Varebeke

Neoromaanse grafkapel met kelder opgericht in 1884. Het relïef stelt de opwekking van Lazarus voor. Gelukkig kent ons An haar nieuw testament

Louis Janssens was textielbaron en bezat ooit een kasteel dat later gesloopt werd. Varebeke was in 1912 een heerlijkheid in Belsele.  Hij was flamingant en senator. Zijn geloofsbrieven waren dan ook in het Nederlands. Bij zijn begrafenis waren 6 van de 7 speeches in het Nederlands, nooit gehoord!

Jammer genoeg bleef de sleutelbewaarder van de grafkapel onbereikbaar zodat we er niet in l konden. En wij maar doen watertanden…

Wauters – Braeckman

Grafkapel = eigen kerk opgetrokken in neoromaanse stijl. Steenhouwer is Edmond Paternotte uit Gent. Rijkelijk versierd en neen, het is geen papaverkrans maar imortellekes zo weet ons An.  Imortellekes? Het zijn strooien bloemekes en je ziet het verschil aan de puttekes erin..

Wauters - Braeckman behoorden tot de 2 meest prominente families van Temse. Zij waren actief in de textielsector en telden tal van burgemeesters waaronder  Wauters en Braeckman

Ik vond het vooral lekker warm binnenin de grafkapel.

Familie D’Hooghe

Zeer eenvoudig grafmonument met lieren als symbool. De familie was generaties lang gekend in de muzikale wereld. Frans was koster en stichter van harmonie in 1794. Clement was directeur aan de muziekacademie in Berchem. Zij leerden Temse muziek!

De families Wilford liggen in mekaars buurt, ik zet ze dus ook bij mekaar.

Wilford – Bosteels het indrukwekkend grafmonument ligt er in zeer erbarmelijke staat bij. De mozaïeksteentjes  vielen bijna allemaal van de hellende vlakken. beneden. Paul en Albert Wilford, kleinzonen van William.Paul was pionier in de Belgische automobielindustrie. Albert, burgemeester van Temse van 1932 tot1936. William lag aan de basis van de zeildoekweverij.

Om de hoek vinden we het grafmonument van familie Wilford-Mesot, een eenvoudig monument. Ernest Wilford ligt er begraven met vrouw en kind. Hij was industrieel en burgemeester van Temse. Hij overleed in 1962 op 92-jarige leeftijd.

Daarnaast, in een hoek het grafperceel van WilliamWilford. We vinden er op het bas relïef symbolen terug die verwijzen naar de scheepsbouw, het anker en tandwiel. De papieren rol staat voor ontwerpen. De buste van William Wilford werd gestolen. Een kopie bevindt zich in het archief.



Zij behoorden tot de Verscheidene muurplaten verwijzen verder naar meerdere familieleden die er begraven liggen. Eén van hen, Arthur was toondichter en bevriend met Peter Benoit.

De familie Wilford was Brits, anglicaans en behoorde tot de hogere klasse.

Anekdote : de burgemeester kwam als kind op het kerkhof spelen. Op het perceel van Wilford bevond zich een gat mat daarop een zinken hoed. Daardoor zagen zij in het water lijkkisten drijven! Waar of niet? Herinneringen zijn soms bedrieglijk.

Een andere belangrijke familie: Boel.

Boel – de Valck en Boel-Roobroeck

Praalgraf met  reliëf  van de hand  Van De Velde, dat graflegging van Christus voorstelt.



Zoon van Bernard  Boel, stichter van boelwerf in 1828. Gedurende bijna 50 jaar blijft het een éénmanszaak. Met kleinzoon van Jozef Boel komt er op nationaal en internationaal vlak uitbreiding van de werf. Hij behoorde tot de liberale partij maar stapte over naar de katholieke en werd burgemeester. Hij was een man met ijzeren wilskracht maar ook een dictator met enorm gezag. Onder de oorlog bleef de werf open en werkte hij voor de Duitsers. Hij overleed in 1943. Van Damme en Saverijs zetten de boelwerf verder.

Het grafmonument, een zeer groot perceel met grasveld, herbergt slechts 3 personen.

Andries – Van Bergen

De steenhouwer van dit monument is Edmond Paternotte. Familie Andries was zéér katholiek. Hij was een textielbaron en oprichter van de firma Dacca dat in 1974 ophield te bestaan.  Ook hij werd burgemeester van Temse. Zijn schoonbroer was Brijs.


Brijs – Van Bergen

Neogotisch praalgraf. Bénedict Brijs, textielbaron, medeoprichter van Dacca en stichter van F.C.Temsica in 1908.

Familie Verbruggen- Nol

Grafmonument met pleurante steunend op een afgebroken zuil. Uitvoerder Clement Jonckheer van het Kiel. Het waren uitvinders van machines voor de verwerking van haar.

Van Overschelde – Bressinck

Obelisk als grafmonument voor de gesneuvelden van de genie.  Hier ligt ondermeer luitenant Albertus Dive. Symbolen in overvloed : het Romeins harnas met gekruiste bijl en zwaard = Belgische genie. Verder zien we nog een leeuwenkop, legerhelm, wegvloeiend water uit een vaas, de omgekeerde fakkel en de lauwerkrans.

Sloor

Grafmonument met sarcofaag van steenhouwer De Bruyne uit Temse.

August, rentenier en kunstschilder, bezat 2 kasteeltjes “landhuizen”. In zijn kasteel toverde hij door zijn schilderkunst één van de zalen om tot Egyptische zaal.

We trokken langs een “symbolenmuur en zagen het grafmonument van Permentier met het symbool van de ijdelheid: slang met spiegel. Op een naamloos grafmonument bemerkten we bovenop een gesluierde urne. Onderaan de gevleugelde zandloper met zeis. Het neogotische monument van priester Cornelis Buysrogge door de gebroeders Parmentier uit Gent. Het half afgebroken grafmonument van burgemeester Van Strijdonk kreeg een relïef waarop een geknakte boom en een pleurante met urne.

Op onze weg kwamen we voorbij De Graeve en Smet,twee honderdjarigen.

En dan nu tijd voor lichte paniek. In mijn nota’s zit tweemaal Van Raemdonck-Vijdt!

Eerst bij de oude stèle met lijkwade op altaar en een tweede maal bij het nieuwe monument van de hand van Dubois uit Gent. Foto’s vergroot bekeken en ja in het oude graf ligt wel degelijk Charles Van Raemdonck, vrederechter en oud burgemeester van Temse Polydoor Van Raemdonck.

Bij het nieuwe onthield ik, géén familie van de gebroeders Van Raemdonck. Die stierven trouwens niet in mekaars armen. Het is in elk geval een imposant praalgraf met bovenop het kruis met Christuskop een engelenhoofdjes. Miste ik iets???

Om te eindigen nog een tweede mysterie : wie kent de betekenis van een gevleugelde fakkel?

Ondanks de buien werd een boeiende namiddag met dank aan onze gidsen.

Nog een tip voor de grafzerkjes : nieuw testament beginnen lezen aub.

Mieke Versées, foto’s Mieke Versées + Ria Vaes + George Beliën