Nieuwsbrief Nr. 45 - november 2008

Openluchtmuseum Middelheimbezit ook een grafmonument


Dat het afdelingshoofd van de Antwerpse begraafplaatsen, trouwens lid van onze vzw Grafzerkje, het goed voorheeft met “zijn” begraafplaatsen en dat hij in de periode dat hij aan het hoofd staat al heel veel verwezenlijkt heeft staat buiten kijf. Ik ben misschien een van de geprivilegieerden die op de eerste rij staat en ziet wat Hendrik De Bouvre al bereikte. Steeds is hij op zoek naar dingen die “zijn” dodenakkers een nog beter uitzicht kunnen geven. De ingang van de begraafplaats Schoonselhof zou veel beter kunnen en daarom wordt er overwogen om vlakbij de ingang een bloemenperk aan te leggen. Ideaal zou dan ook zijn dat daar een standbeeld op kwam. Hendrik De Bouvre ondernam al enige stappen en recent werd er, ook door mijn betrokkenheid, misschien wel een opening gemaakt om dit tot een goed einde te brengen maar dit idee werd later gekelderd door de commissie “Beeld in de stad”. Het is tijdens de zoektocht naar een standbeeld dat ik een ontdekking deed wat een toch “straf” verhaal opleverde.
 
De eerste stappen van Hendrik De Bouvre om aan een standbeeld te komen om aan de ingang van Schoonselhof te plaatsen mislukten en daarom deed ik een poging. Ik schreef Lucie Bausart, conservator openluchtmuseum Middelheim aan. In het verleden had deze vriendelijke dame onze vzw Grafzerkje al met raad en daad bijgestaan in de zoektocht naar een firma die restauraties kon verrichten. Ik vroeg haar of er in de “reserve” van het Openluchtmuseum Middelheim geen standbeeld stond dat in bruikleen aan Schoonselhof kon gegeven worden. Ik zocht iets in de funeraire sfeer of een beeld van iemand die op het Antwerpse Père Lachaise ligt of vervaardigd werd door een beeldhouwer die daar zijn laatste rustplaats heeft. Ik kreeg een reactie waaruit bleek dat Middelheim de bezitter is van een standbeeld “De dood” van de hand van de Gentse beeldhouwer Emiel Poetou. Ik toog op zoek naar informatie over dit beeld en vond dat het grafmonument door de kunstenaar ontworpen werd voor het graf van zijn ouders Th. Poetou-De Landtsheere. In 1980 werd het door de dochter van de beeldhouwer, Frida Poetou, aan Middelheim geschonken. Ik vond het eigenaardig: een monument dat op een graf stond en dat geschonken werd aan een museum? …… Ik kwam in contact met Lucie Bausart en zegde haar dat het toch misschien geen goed idee was om een standbeeld geschonken aan Middelheim over te brengen naar Schoonselhof. Dus werd er afgestapt van het idee om dit monument te verplaatsen. Er kwam al een andere optie maar daar later meer over.
Ik vertelde dit verhaal aan An Hernalsteen en zij kende blijkbaar de reden waarom het grafmonument in Middelheim terecht kwam. Ik laat haar aan het woord:
 
Dit beeld stond oorspronkelijk op het graf (concessie verleend in 1929) van de ouders van Emiel Poetou ( zelf overleden in 1975). Emiels dochter Frida liet het beeld op 15 mei 1980 overbrengen naar het Middelheim. (bron : “In steen en brons” p. 183).
 
De Gentse geruchtenmolen kwam op dreef en spuide volgende hypothesen.
Roddel en hypothese 1 : de Mariakerkenaren ergerden zich aan de moderniteit van het beeld, het viel uit de toon en verstoorde het neogotisch uitzicht van de begraafplaats. Om van het geklaag en gezaag af te zijn liet Frida het overbrengen.
Mijn opinie : een dubieuze hypothese waarvan de bron niet al te ver gezocht moet worden, want 50 jaar gezeur aanhoren over een grafbeeld, haalt zelfs de sterkste persoonlijkheid onderuit. En waarom wordt er gewacht tot na het overlijden van vader Emiel ?
 
Roddel en hypothese 2, enorm populair onder de Mariakerkenaren van toen : dochter Frida wou aan het werk van haar vader een meerwaarde geven. Een kunstenaar, die met werk vertegenwoordigd is in een museum haalt een betere prijs op de kunstmarkt.
Mijn opinie : ik met mijn slecht karakter, denk er het mijne van.
 
An Hernalsteen & Jacques Buermans
foto's Jacques Buermans