Nieuwsbrief Nr. 45 - november 2008

De WesthoekOns lid Marlleen Bruynseels ging mee naar de Westhoek en maakte een keurig verslag


Onder een stralend blauwe hemel bezochten we op 11 oktober met een dertigtal geïnteresseerden van vzw Grafzerkje de begraafplaatsen van “Den Grooten Oorlog” in de Westhoek. Georganiseerd door ons aller Jacques, ter plaatse gegidst door Dominiek Dendooven. Een zeer indrukwekkende zaterdag, waarvan iedereen met gemengde gevoelens van terugkeerde. Want hoewel het lang geleden is, en onze interesse voornamelijk monumentaal gericht, dompelde Dominiek ons toch in onze vaderlandse geschiedenis. En werden we geconfronteerd met de menselijke kant van deze oorlog. Ook al mede door de – dikwijls schrijnende – teksten die de nabestaanden op de gedenktekens van hun jonge krijgers plaatsten. Maar ook door de “levendigheid” van de verschillende begraafplaatsen zelf.  Generaties verder zijn deze gesneuvelden nog altijd niet vergeten, worden er nog reizen en uitstapjes ingericht met het doel de gesneuvelden dikwijls persoonlijk te herdenken. Onder de tonen van een massaal bijgewoonde Last Post in Ieper werden we allemaal weer ontroerd door de impact die deze oorlog op de toekomst nog altijd heeft.

Onze uitstap begon in het museum Flanders Field in Ieper. Hier kregen we een naamkaartje van één van de soldaten en konden  we doorheen het museum zijn voetspoor volgen.  Mijn strijder was Louis Bruynseels, een naamgenoot nog wel. Hij werd opgeroepen in 1917 en als brancardier in 1918 zelf gewond. Zijn rechtervoet werd geamputeerd, en in 1919 zijn hele rechterbeen. “Groot Oorlogsinvalide” Bruynseels stierf in Nijlen in augustus 1951 op 58-jarige leeftijd. Zo krijgt heel het oorlogsgebeuren wel een persoonlijk tintje. Het hele museum confronteert ons met het verleden, maar geeft ons door al zijn persoonlijke herinneringen en getuigenissen ook een andere kijk op de toekomst. Het laat ons ook de talloze sites in de frontstreek met andere ogen bekijken.
   
   
Op de gemeentelijke begraafplaats in Ieper vinden we enkele prachtige voorbeelden van funeraire kunst, onder andere de afgeknotte boom met de mooie tekst ter nagedachtenis van Julia, echtgenote van H. Thorn is mij bijgebleven. Daar trok Dominiek onze aandacht ook naar de teksten die op de grafstenen van de gesneuvelden aangebracht waren. Het enige persoonlijke dat de nabestaanden aan het monument mochten toevoegen. “Love conquers all things” – “No morning dawn, no night returns, but we remember”.  Het maakt wel degelijk indruk….
   
  
We rijden langs de franse begraafplaats St.Charles de Potyze en vernemen van onze gids dat de fransen veel minder begaan zijn met de identiteit van de gesneuvelden, en dit in tegenstelling tot de Engelsen. Het massagraf waarin 600 onbekende soldaten rusten wordt versierd met een Bretoens kruis met piëta van de beeldhouwer J. Freour. 
  
Onze volgende halte is Zonnebeke, met zijn grafkelder op de gemeentelijke begraafplaats.  Een kort bezoek vooraleer we naar Tyne Cot rijden. Dat is wel een van de meest bekende begraafplaats van de Commonwealth. Indrukwekkend, hier liggen ongeveer 12.000 doden samen van de omliggende slagvelden.  Het Tyne Cot Memorial geeft het vervolg van de namen op de Ieperse Menenpoort. Is het toevallig dat zoveel van de bezoekende jeugd ook engelstalig is? 
  
   
  
Onderweg naar onze laatste begraafplaats wordt onze aandacht nog getrokken op het Canadees Monument “The Brooding Soldier” bij Sint Juliaan dat werd opgericht ter herinnering aan  de 20.000 doden van de 1ste Canadese  Divisie die sneuvelden in 1915. Het stelt een treurende soldaat voor, de handen rustend op de kolf van zijn geweer.
   
   
Nog eventjes binnenspringen in”De Koornbloem” voor een drankje en een plaske en we gaan weer verder op tocht. 

Onze laatste halte is Langemark, het sombere “Deutscher Soldatenfriedhof”.  De vier bronzen soldatenfiguren van Emil Krieger geven een aparte toets aan deze indrukwekkende begraafplaats. De zware basaltstenen kruisjes, gegroepeerd in groepjes van drie, laten een diepe indruk na. Hier rusten meer dan 44.000 soldaten, waarvan ongeveer 25.000 in een massagraf.  In de herfst vallen de bladeren van de eikenbomen en bedekken de gesneuvelden…  De tonen van een doedelzakspeler klinken vol heimwee en verdriet.
   
   
Indrukwekkende dag.  Maar we hebben meer gedaan dan getreurd alleen.  Onze tocht levert mooie foto’s op, die je kunt bekijken op de website van Peter van Deutekom.  www.doodstill.nl. Ook al  iets om stil van te worden, maar vooral om te genieten van de prachtige opnames. 

Na een gezellige maaltijd op de markt in Ieper is het tijd om de Last Post bij te wonen.
Een groep Engelse studenten waarbij we staan leert ons dat dit in het Verenigd Koninkrijk verplicht onderdeel van de vaderlandse geschiedenis is. Een nadenkertje. We kunnen wel alles horen, zien is er niet bij. Er staat een massa volk vandaag….

Erik brengt ons met zijn bus terug naar huis.  Daar is hij erg goed in… 
 
Jacques deelt ons mee dat er volgend jaar geen gezamenlijke uitstapjes op het programma staan. Dus niet meer naar Parijs, geen Westhoek meer. Wij vinden dat alleszins spijtig, maar kunnen zijn gedachtengang wel volgen. We zullen dan wat meer den trein of ons eigen vervoer moeten nemen hé. Misschien terug afspraak in 2010? Laat ons hopen.

In ieder geval was deze uitstap weer meer dan geslaagd. 
Met dank aan Dominiek Dendooven en Jacques Buermans.

Marleen Bruynseels
Alle foto's Marc Coremans