Nieuwsbrief Nr. 44 - september 2008

Grafconcessie Schurgers op de begraafplaats SilsburgOns lid Geert Janssens pende een heel verhaal neer rond de grafconcessie Schurgers


Wees deelgenoot in dit bijzondere verhaal.
 
Inleiding :
Iedereen die het Onze-Lieve-Vrouwkerkhof  (Silsburg) bezoekt, heeft zeker al eens stilgestaan bij het prachtige grafmonument van de familie Schurgers. Wat weinigen weten is dat achter dit beeld een mooi verhaal schuilt van liefde voor een gestorven kind. Even voor Allerzielen-Allerheiligen 2007 hadden we het genoegen mevrouw Dupont te ontmoeten die meermaals per jaar deze plek voorziet van prachtige bloemen. Aan de hand van haar relaas en documenten gaan we dieper in op dit stukje funerair erfgoed.
Iedereen die het Onze-Lieve-Vrouwkerkhof  (Silsburg) bezoekt, heeft zeker al eens
 
De familie Schurgers:
Jan Jacob Schurgers werd geboren te Geleen (Nederlands-Limburg) op 15/3/1853 als zoon van Jan Gerard Schurgers en Charlotta Potmans. Naast hem was er nog een dochter Maria Hubertina ( °6/6/1848 - +22/1/1919). Zijn vader overleed op 21/11/1854 te Geleen. Zijn moeder kwam aan de kost als vroedvrouw. Hij kwam naar Antwerpen en werd klerk. Hij ontmoette een meisje uit de Gyselsstraat te Borgerhout. Op 16/7/1881 huwde hij aldaar met Maria Rosalia Henrica Raes. Zij was geboren te Antwerpen op 22/10/1860 en was de dochter van Nathalis Augustus Raes, bediende en Caroline Van Maelsacke. Op 28/10/1883 werd in de Lange Bisschopsstraat 80 zoon Raymondus Augustus Gabriel geboren om 07.00 uur. Jan Jacob werd handelaar in koffie en dit op volgende adressen:
 
Schurgers J            Turnhoutsebaan 373 Borgerhout        Nederlandse Koffiebranderij
Schurgers J-Raes    Beeldekensstraat Lge 165 Antwerpen Nederlandse Koffiebranderij 
Raes                      Turnhoutsebaan 337  Antwerpen        Le Pelican Rouge, pélican


Na de lagere school ging Raymond naar het Atheneum van Antwerpen. Het noodlot sloeg echter toe. Raymond kreeg een longziekte en stierf thuis in de Offerandestraat 80 op 22/03/1900, amper 16 jaar. Hij werd tijdelijk begraven op 24/3/1900. Zijn vader was een gebroken man en sterft 2 jaar later uit verdriet zoals in de familie werd verteld.
 
Het graf zelf:
Het graf bevindt zich op de hoofdlaan en meer bepaald op het perk C2-oost, graf 14. Enkele maanden na het plotse overlijden van zijn zoon Raymond besloot Jean-Jacques Schurgers tot de aanschaf van een familiegrond. De concessienummers 320-321-322 en een gedeelte van de nummers 285-286 werden in 1900 aangekocht door dhr. Jean-Jacques Schurgers. De afmetingen zijn 3.45 x 2.5 dus een totale oppervlakte van 8 m² 62 cm². De grond werd verkocht aan 150 frank/m². De totale kostprijs van 1293.73 frank was te storten in de gemeentekas. Maar dit was nog niet alles want in de brief van Burgemeester Moorkens aan dhr. Schurgers wordt nog vermeld: “ evenals eene gift van ’s minstens 25% op de som gestort voor den grond, en dit in voordeel der Burgerlijke Godshuizen en het Weldadigheidsbureel. Aan de mildadigheid der concessionarissen die gift naar goeddunken te verhoogen.” Deze gift kwam op 324 frank. De totale kostprijs kwam dus op 1617.75 frank. Daarbij werd nog vermeld dat de ontgraving van Raymond met de politiecommissaris moest besproken worden. In 1908 kocht Mevrouw Schurgers een aanpalend stuk grond met als nummer 323. De afmetingen van dit perceel zijn 1.9 op 0.8 met als totale oppervlakte 1.52m². De grondprijs was 75fr/m². Dus 114 frank werden er in de gemeentekas gestort en nogmaals vermeerderd met 28.5 frank, de gebruikelijke 25% voor de Burgerlijke Godshuizen en het Weldadigheidsbureel. 
Het beeldhouwwerk:
Dhr. Schurgers spaarde nog kosten nog moeite om zijn geliefde zoon Raymond te eren. Hij nam contact op met de Borgerhoutse beeldhouwer Alfons Lambert Baggen. Er is een ermoeden dat zij elkaar kenden want Albert Baggen, zoals de artiest zich noemde, was afkomstig uit Geleen.
We geven hieronder de integrale overeenkomst weer tussen de opdrachtgever en de kunstenaar. Dit schetst niet enkel de tijdsgeest maar de werkwijze ivm het ontwerpen van een grafmonument.
“Tussen den Heer L. A. Baggen, beeldhouwer, woonende Leopoldstraat nr. 18 te Borgerhout, van de eene zijde, en den Heer J. Schurgers-Raes, koopman, woonende te Antwerpen, Offerandestraat 30/32, van de andere zijde is overeengekomen als volgt:
De Heer L.A. Baggen verbindt zich tot het maken eener grafzuil in steen, zooals geleverd staal van Euville marherie, voorstellende gebeeldhouwden praalkist waarop gezeten dito engel met kind te plaatsen op een voetstuk vervaardigd uit goeden arduin, zooals het geheel is aangeduid op eenen door hem geleverden lichtdruk (Photographie) te voorzien met grafschrift alsook afsluiting in voormelde bouwstoffen.
De afmetingen van voornoemde werken zijn hoogte drie meters, voetstuk twee meters 50 c breedte, dikte minstens een meter 30 c, afsluiting 2.50 x 3.45.
Het alles op te richten op behoorlijke grondvesten voor 30 October van het loopende jaar op eenen hem bekomen grond van het O.L.V.-kerkhof van Borgerhout (Silsburg). Het geheel uit te voeren en te plaatsen en zonder beschadiging voor de som van twee duizend acht honderd francs.
Bij aldien de werken op voormelde tijdstip niet uitgevoerd en afgeleverd zijn mag de Heer L.A. Baggen op zijne verantwoordelijkheid hiertoe nog overgegaan in den loop der maand november van hetzelfde jaar mits eene schadeloosstelling van twintig francs per dag achterstal. Indien evenwel voor welkdanige reden het geheele werk niet uitgevoerd en geplaatst zal zijn in deze laatste voorwaarden zoo verbindt zich de Heer L.A. Baggen de verschuldigde gelden en intresten aan den Heer J Schurgers-Raes binnen de acht dagen uit te betalen en zal van de uitvoering der werken afgezien worden.
Den goeden uitslag der werken te gemoedziende verbindt zich de Heer J. Schurgers-Raes den aannemingsprijs te betalen als volgt:
Vijfhonderd francs op den dag der teekening dezer overeenkomst
Vierhonderd drien en dertig francs voor 20 October
Negenhonderd drie en dertig francs 50 centiemen onmiddellijk na de plaatsing en aflevering der voornoemde grafzuil en bijhoorigheden
Negenhonderd drie en dertig francs 50 centiemen binnen de drie maanden die de aflevering der werken volgen.
Gedaan en wederzijds goedgekeurd te Antwerpen den 24 September negentien honderd.
 
J Schurgers-Raes                                          L.A. Baggen
 
De engel beeldt de aartsengel Gabriel af die de vleugels rond het portret van Raymond slaat. Men heeft deze engel gekozen omdat de tweede naam van de overledene Gabriel was.
 
Wie ligt er in begraven?
             Schurgers Raymond begr 24/03/1900
             Schurgers Jan begr 26/07/1902
             Raes Antoon begr 11/01/1924
             Raes Maria begr 31/01/1938
             Dupont Eugeen begr 19/05/1943
             Schurgers Gabriella begr 18/01/1986
             Dupont Guy begr 22/10/2004
 
Beeldhouwer:
 
Alfons Baggen (artiestennaam Albert Baggen)  werd geboren te Geleen op  9 maart 1862,
overleden in Borgerhout (Antwerpen) op 11 mei 1937. Oudste zoon van een uit Nederland geëmigreerde meubelrestaurateur. Sinds 1874 met zijn familie in Borgerhout gevestigd. Hij volgde lessen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen (1880-1887) bij Jozef Geefs en Jacob De Braekeleer en werd medestichter van de Borgerhoutse kunstkring 'Eigen Vorming' (1885-1914) en was lid van de kunstenaarsgroep 'Als Ik Kan' in 1890. Daarnaast werd hij laureaat van de wedstrijd (1897) voor een Boerenkrijgmonument in Hasselt samen met Jan Frans De Vriendt. De beeldengroep werd gerealiseerd in 1898, van de hand van Baggen is de brigand met kruisbanier en koehoorn.
Daarnaast zijn de beelden “Krachtdadigheid-Rechtvaardigheid” op het gemeentehuis van Borgerhout ook van zijn hand.
Andere werken zijn het grafmonument van Josephus Nuyts, het borstbeeld van Josephus Diels op Silsburg, het grafmonument van Jan De Laet op het Sint-Fredegandus en oa. de beeldengroep in de OLV-Presentatiekerk te Aalst-Waalre (Nederland).
Hij overleed te Borgerhout op 11 mei 1937 en ligt begraven op Silsburg.
 
Geert Janssens