Nieuwsbrief Nr. 43 - juli 2008

90 jaar wapenstilstand – herdenking einde Eerste WereldoorlogBelgische militaire begraafplaats Oeren, 11 november 2008


De Eerste Wereldoorlog is een van de meest verschrikkelijk periodes in de wereldgeschiedenis.  Drieëndertig landen waren officieel met elkaar in oorlog, meer dan vijftig nationaliteiten vochten mee.  De grootmachten van de entente mobiliseerden hun koloniale wereldrijken. Na vier jaar oorlog werden er tien miljoen doden en nog eens miljoenen verminkten en gewonden geteld.
 
Van 1914 tot 1918 was de Westhoek, meer bepaald de IJzerstreek, het toneel van deze waanzinnige oorlog.  Meer dan zesendertigduizend landgenoten kwamen nooit meer thuis.  Negentig jaar later, bezoeken nog jaarlijks tienduizenden mensen uit de hele wereld de littekens die herinneren aan ‘De Groote Oorlog’: begraafplaatsen, gedenktekens, monumenten en musea, en het frontlandschap met bunkers, mijnkraters, loopgraven als laatste getuigen.
 
Sinds Genkenaar Luc Klaps in 2003 het soldatengraf van zijn grootoom te Oeren terugvond, bezoekt hij met zijn dochter jaarlijks op de dag van wapenstilstand het Belgisch militair kerkhof van Oeren om eer te betuigen aan de gesneuvelde Jan Vernelen en zijn gevallen makkers. Oeren is een pittoresk landbouwersdorpje aan de Lovaart in de Westhoek, behorend tot de fusiegemeente Alveringem (West-Vlaanderen).  Het heeft geen echte dorpskern maar bestaat uit de voormalige parochiekerk en enkele verspreide historische polderhoeven.  Oeren heeft een oppervlakte van 2,89 km² en telt nog geen 50 inwoners.  Het kerkhof rondom het 16e eeuws laatgotisch Sint-Appoloniakerkje is de eeuwige rustplaats voor 509 gesneuvelden. Eind 2007 verleende de Bestendige Deputatie van West-Vlaanderen positief advies om negen Belgische militaire begraafplaatsen in West-Vlaanderen, waaronder ook het kerkhof van Oeren, te beschermen als monument.
 
Een oude vergeelde foto van de grafzerk, een soldatenbidprentje, wat familieverhalen en zijn interesse in stamboomonderzoek waren de basis om van Jan Baptiste Vernelen, geboren op 7 december 1892 te Mol als oudste zoon uit een gezin van 9 kinderen, meer te weten te komen.  Vader Carolus was metser van beroep en zijn moeder Rosalia Smeyers was huisvrouw.     

Een graf is niet zo maar een graf – een soldatengraf is zelfs heilig – voor Luc Klaps.  Elke gesneuvelde schrijft een kleine geschiedenis in 'De Groote Oorlog'.  Jan Vernelen behoort tot de militieklasse 1912 en werd onder de wapens geroepen op 1 augustus 1914. Hij werd een eerste keer gewond te Nieuwpoort op 30 oktober 1914 bij een zware Duitse aanval op de stellingen van de 2e Legerdivisie. Het 6e Linieregiment, waartoe hij behoorde, was dan in de omgeving van Ramskapelle – Nieuwpoort opgesteld.
Een uitzonderlijke prestatie wordt vermeld in het dagorder van 19 augustus 1915:  Jan heeft vrijwillig een verkenningsopdracht van de vijandelijke linies uitgevoerd en heeft 1 Duitse officier en 2 manschappen mee teruggevoerd. Uiteindelijk werd Jan Vernelen, toen wel bij de compagnie Cyclisten van de 2e Legerdivisie, op 14 september 1917, geraakt door een scherf van een obus in zijn buik te Fortem, dus eigenlijk achter de frontlinie, en overleed ten gevolge hiervan een dag later in het veldhospitaal L'Océan te Vinkem.  Korporaal Jan Vernelen werd vereerd met de Leopold II-orde met palm, het Oorlogskruis, de Overwinningsmedaille, de Herinneringsmedaille en de IJzermedaille met 5 frontstrepen.
 
Door zijn nieuwe passie voor de eerste wereldoorlog vertoeft Luc Klaps nu zelfs meermaals per jaar in de Westhoek.  In oktober staat ook het slagveld van Verdun in Frankrijk op zijn programma maar hijzelf noemt zichzelf niet graag een oorlogstoerist.  Op zijn boekenplanken vinden we werken terug over de bekende slag van Passendale (3e slag van Ieper), De Slag der Zilveren Helmen te Halen, en andere velden van weleer.             

Vorig jaar ontsproot dan de idee om ook andere verwanten of afstammelingen van gesneuvelden, die begraven liggen te Oeren, op te sporen en om op 11 november samen te komen en om de gesneuvelden waardig te herdenken. In eerste instantie werden familieleden telefonisch of via internet gecontacteerd, die hun adres achterlieten in het tekenregister op de begraafplaats.  Het project "B.M.B. Oeren, 11 november 2008", werd verder uitgewerkt met Joris Ryckeboer uit Westouter, Patrick Vancoilllie uit Roeselare en Leon De Winter uit Zulte.  Hiervoor werd ook een weblog http://blog.seniorennet.be/bmb_oeren/ in leven geroepen, met reeds meer dan achtduizend bezoekers dit jaar.
 
Al gauw zagen de initiatiefnemers dat voor deze nobele gedachte een grote interesse bestond en werd de gemeente Alveringem om medewerking gevraagd. Alle gemeentebesturen van de geboorteplaatsen van de gesneuvelden werden inmiddels geschreven om nabestaanden of verwanten te helpen opsporen.  Onderbouwd door de grote belangstelling en een beter financieel draagvlak werd het totaalproject door het gemeentebestuur van Alveringem goedgekeurd en overgenomen. Het unieke aan deze herdenking is dat na negentig jaar verwanten, soms ook rechtstreekse afstammelingen, worden bijeengebracht om op een waardige manier de gesneuvelden te herdenken.
 
Op het Belgisch militair kerkhof te Oeren liggen niet minder dan 18 Limburgers begraven, jonge mannen tussen 19 en 38 jaar, die zijn gesneuveld voor het dierbaar vaderland.
 
·         CAUBERGH Hubert Mathieu, sergeant 3e Jagers te Voet, ° Lanaken 15-07-1887, + 18-03-1918
·         CRAEYBEX Hendrik Ludovicus, soldaat 2e klas/brancardier, vervoerkorps/T.A.S.I., ° Horpmaal 30-08-1889, + Diksmuide 02-10-1915
·         HAAGDOREN Jozef, soldaat 5e Jagers te Voet, ° Lommel 21-02-1892, + 16-11-1917
·         JANS Victor Josephe Emile, soldaat 7e Linie, ° Schulen 16-09-1894, + 01-11-1917
·         KELCHTERMANS Jan Antoon, soldaat 8e Artillerie, ° Houthalen 20-10-1896, + 04-11-1917
·         LEEMANS Hubert, soldaat 2e Genie, ° Zepperen 18-02-1892, + Hoogstade 08-07-1917
·         LEURIS Jean-Marie, luitenant 16e Linie, ° Hasselt, 5 april 1895, + Diksmuide, 21-10-1917
·         LIBENS Jan Michel, soldaat/Huptroepen van de Genie, ° Hasselt 19-09-1879, + 29-05-1918
·         PICKAER Alfred Jean Gerard, soldaat 2e klas 6e Jagers te Voet, ° Zolder 24-06-1898, + 07-03-1918
·         RUYMEN Gustaaf Jozef, soldaat 15e Linie, ° Kozen 18-02-1894, + Diksmuide, 04-09-1917
·         SOORS Lambert G., soldaat 2e Jagers te Voet, ° Bocholt, 12-12-1895, + 31-12-1917
·         SWERTS Chretien Jozef, korporaal 21e Linie/10e Cie, ° Wellen 14-01-1891, Kaaskerke 21-12-1917
·         VAES Hubertus Gregorius, soldaat 17e Linie/6e Cie, ° Alken 07-10-1891, + Diksmuide 07-11-1917
·         VAN DE KERKHOF Louis, adjudant 5e Jagers te Voet, ° Overpelt 12-11-1893, + Kaaskerke 28-01-1918
·         VAN DEN BULCKE Renaat, soldaat 5e Jagers te Voet, ° Kotem 20-05-1894, + 13-01-1918
·         VAN DE WEYER Josephus François, soldaat Genie/ 5e L.A., ° Zelem 23-12-1891, + 01-07-1915
·         VANHEX Urbain, soldaat 6e Jagers te Voet, ° Tongeren 26-05-1897, + Diksmuide 10-03-1918
·         VAN OETEREN Karel, soldaat 2e Genie, ° Elen 04-02-1892, + 05-08-1917
 
Tekst en foto : Luc Klaps

Verwanten van deze of andere gesneuvelden, die te Oeren begraven liggen, kunnen contact opnemen met [email protected] – via de weblog – 089/38 26 90 of rechtstreeks met de gemeente Alveringem. 

Gemeente Alveringem
Sint Rijkersstraat 19
8690 Alveringem
T. 058/28 88 81 - F. 058/28 88 83
[email protected] (mevr. Karien Becuwe)
 
Het volledig dagprogramma rond deze herdenking wordt in de volgende maanden samengesteld. Het Genker mijnwerkerskoor zal worden gecontacteerd om voor deze gelegenheid op te treden.