Nieuwsbrief Nr. 42 - juni 2008

Berchem naast rondleiding ook tocht langs informatiepanelen


Naast een gegidst bezoek aan de begraafplaats van Berchem had ons lid Luc Van Hees een leuk idee uitgewerkt. Tijdens de gehele week werden her en der op de begraafplaats een twaalftal informatiepanelen aangebracht. Daarmee wilde Luc, die dit deed samen met de lokale heemkundige kring, een link leggen tussen de begraafplaats en het district. Bij personen die in Berchem met een straatnaam bedacht werden of op een andere wijze in Berchem bekendheid verwierven werd op de begraafplaats niet-funeraire informatie verstrekt. Een geslaagd initiatief want geïnteresseerden konden aan de hand van een infoblad langsheen de graven van Frans Jochems, Jos Bascourt, Jan Poels, Karel Van den Oever en andere Ludo Coeck’s wandelen.
Maar er was ook een, door Anne Mie Havermans, gegidste rondleiding. Bijna 25 geïnteresseerden daagden op. Anne Mie vertelde over het Sint Willebrorduskerkhof en het ontstaan van de Berchemse begraafplaats.
Vandaar ging het naar het graf Van Dongen. Een engel, flauw afgietsel van de hypnotiserende engel van Genua, siert het graf. Iets verder een graf van Jan Poels, vader van Albert Poels, voor de belangrijke familie Van Beylen. Schilder Eduard Mallentjer ligt vlak over een klein ereperk voor drie Britse soldaten van de Royal Naval Division, overleden op 8 oktober 1914, met het embleem van hun korps.
...
Karel Van den Oever was dichter en schrijver. Zijn graf ligt er erbarmelijk bij niettegenstaande meerdere beloftes om het graf te herstellen. Men wacht hier blijkbaar op een goede ziel van vzw Grafzerkje. Jos Bascourt, architect bekend om zijn gebouwen in eclectische stijl en in een persoonlijke Art Nouveau-stijl in de Zurenborgwijk, kreeg een graf ontworpen door zoon Gaston Bascourt. Victor Jacobs was volksvertegenwoordiger, Minister van Financiën en later Minister van Binnenlandse Zaken en Onderwijs. Hij was ook een befaamd redenaar. 
Aan de overzijde: Nottebohm, bezitters van een herengoed te Berchem en Ludovicus Joannes Franciscus Le Grelle-Dhanis, bloemenkweker. Op het rondpunt het grafmonument voor brouwer Frans Van Hombeeck, senior en burgemeester van Berchem tussen 1872 en 1879. Op het volgende rondpunt het grafmonument voor brouwer Frans Van Hombeeck, junior en burgemeester van Berchem tussen 1885 en 1907.
In een immense grafkelder met arduinen obelisk huist de familie Léandre Latinie. Latinie was afkomstig uit het Naamse en werkte in de steenkappersbranche. Hij kwam zich in Antwerpen vestigen en schakelde over op de diamant. Aan de overzijde het, door onze Marc Coremans, van alle “onkruid” ontdane grafmonument voor aannemer Vermeulen. Vlakbij het columbarium treffen we het graf voor graaf Ludovicus Fredericus de Mérode aan. Hij onderscheidde zich in de Belgische omwenteling van 1830. Nadat hij financiële steun had verleend aan de nieuwe voorlopige Belgische regering nam hij dienst als soldaat in het patriottenleger. Op 25 oktober 1830 werd hij tijdens een schermutseling te Berchem aan het rechterdijbeen gewond. De heelmeesters gingen slechts de volgende dag tot amputatie over. De graaf overleefde in eerste instantie de ingreep maar na zijn overbrenging naar Mechelen gaf hij na een paar dagen de geest. In 1914 werd zijn stoffelijk overschot van de oude naar de nieuwe begraafplaats van Berchem overgebracht.
Jos Geefs, beeldhouwer en Gustave Georges Theodore Geefs, beeldhouwer liggen samen in één graf. Wat verder de monumentale grafkapel van de familie Louis Coetermans, diamantair, kunstverzamelaar en consul van Perzië. De toegang wordt bewaakt door twee levensgrote gesluierde wachters van Arthur Pierre uit 1910 die tevens het bronzen beeld vervaardigde. Op perk 7: het graf in Romaans-Byzantijnse stijl van Jos Ratinckx, kunstschilder, aquarellist, tekenaar en etser. Op een volgend rondpunt het grafmonument voor baron Guilielmus Nottebohm en baron Eduardus Nottebohm. Deze familie, afkomstig uit Westfalen, vestigde zich in 1811 te Antwerpen en stichtte één der grootste handelsfirma’s van de stad. Vlakbij het familiegraf de Caters.
Fernand Geersens: bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog vluchtte hij naar Engeland. Onder de naam Jan Moedwil verzorgde hij de propaganda-uitzendingen. Hij sloot zijn programma steeds af met “Wij doen ons best, zonder er op te boffen, toch krijgen we ze wel, de Moffen”. Jules Bilmeyer en Edward Bilmeyer, architecten van kerken. Via kunstschilder Maarten Van der Loo ging het naar het graf van Jacques Van Riel, aannemer. Het grafmonument is getooid met een bronzen man en vrouw met kaarsen van beeldhouwer Albert Poels. De bronzen sculptuur is getiteld “Allerzielen”. Bijna drie uur later keerde iedereen moe maar voldaan terug huiswaarts. Anne Mie Havermans had haar toehoorders toch weer een en ander bijgebracht.
...
Jacques Buermans