Nieuwsbrief Nr. 39 - januari 2008

Athene biedt ook wat aan de funerair geïnteresseerdein goed gezelschap trok ik langs juweeltjes op de Atheense begraafplaats


In het gezelschap van enkele vrouwelijke leden van vzw Grafzerkje een trip naar Athene gemaakt. Om te beginnen enkele dingen die opvielen in de Griekse hoofdstad. Athene is een vuile stad alhoewel men er alles aan doet om ze op te kuisen. Ik zag enorm veel straatvegers maar het is, zoals men zou kunnen zeggen, “vegen met de kraan open”. Maar de vele oude sites maken veel goed. Atheners zijn nors en onvriendelijk, zeker degenen die met toeristen in aanraking komen: ticketverkopers, museumtoezichters en dies meer. De “lokale”, meestal oudere, bewoner van Athene wil dan wel al zijn kennis delen maar spreekt enkel Grieks. Eten is niet overdreven duur maar restauranthouders hebben de onhebbelijke gewoonte om, eens men nog maar een poging onderneemt om het menu te lezen, als een duiveltje uit een doosje op straat te springen om de klanten naar binnen te lokken. Openbaar vervoer is spotgoedkoop en rijdt frequent.

Kerameikos

Op de grens van het oude Athene vindt men Kerameikos, in de oudheid bevolkt door pottenbakkers, keramiekbakkers, waar het zijn naam vandaan haalt. Op deze begraafplaats zijn vanaf de 12de eeuw voor Christus mensen begraven. De vierjaarlijkse Panathenaeënprocessie ging door de Heilige Poort en daarna over de Heilige Weg naar Eleusis. Op de site treffen we tumuli aan. Deze grafheuvels gaan terug naar de 7de eeuw voor Christus en er werd gedurende meerdere eeuwen in begraven.
 
De meeste graven zijn te vinden langs de Graftombenweg. Onder meer de marmeren stele voor Demetria en Pamphile. Dit ontroerende grafmonument toont ons Pamphile, zittend in een armstoel, en haar zuster Demetria. Het is een van de laatste barokke steles uit de 4de eeuw voor Christus. De namen van de beide dames zijn onder aan het monument geschreven.
Drie monumenten naast mekaar zijn respectievelijk een basreliëf op het graf voor Hegeso, in het midden een stèle voor Koroibos en daarnaast een vaas voor Kleidemos. Dionysios van Kollytos was een rijk schatbewaarder die stierf tussen 345 en 338 voor Christus. Hij bezat twee woningen, een in Athene en een in Samos, en stierf ongehuwd. De enorme marmeren stier op het monument staat voor de god Dionysos. 
Aan de overzijde het familiegraf voor Potamos. Er zijn uiteraard nog vele andere juweeltjes te bewonderen. De rest van de site is eveneens zeer interessant. Na het beëindigen van de rondgang kan men in het museum de monumenten bezichtigen die in het begin van deze eeuw werden uitgegraven. De Kerameikosbegraafplaats ligt aan de Ermou 148 en het dichtstbijzijnde metrostation is dit van Thissio
   

Algemene begraafplaats

Aan de Anapafseos en bereikbaar met tram 2 of 4 ligt de algemene begraafplaats van Athene. Ze is dagelijks geopend tussen 7 uur en 18.30 uur. Er staan vele pijn- en olijfbomen en de uitvaarten gebeuren hier nog aan de lopende band. De kist wordt begeleid door een of meer priesters die, samen met een aantal “ingehuurde” personen, klaagzangen aanheffen op de tocht van de ingang naar de kapel. De stoet wordt voorafgegaan door een aantal dragers met identieke witte bloemenkronen. Opvallend was ook dat er hier aan de graven “herdenkingsdiensten” gehouden worden naar aanleiding van de verjaardag van een overlijden. Met de nodige drank en een gebruik dat ik nog nergens zag: een speciaal gebak, een soort suikertaart, met daarop de naam van de overledene of van degene die men herdacht. Aanwezigen op een “koffietafel” krijgen een tasje met daarin een stukje taart mee naar huis.
Op de begraafplaats vindt men talrijke prachtige staaltjes van grafkunst. Men ziet hier flamboyante marmeren mausolea van vooraanstaande Griekse families. Links voorbij de ingang is de laatste rustplaats voor Melina Merkouri (1922-1994). Zij was een gevierde actrice en schitterde in films zoals “Never on Sunday”. Later ging zij in de politiek en zij was zelf een tijdje minister voor cultuur. Iets verder ligt Papandreou, voormalig premier. Rechts van het hoofdpad staat het eenvoudige beeld Kimimeni, of slapend meisje. Het is een zeer mooi Belle Epoquebeeld van de hand van beeldhouwer Giannoulis Chalepas.
Heinrich Schliemann (1822-1890) ligt begraven onder een mini-akropolis. Deze Duitse miljonair was de ontdekker van verschillende archeologische vondsten, onder meer in Troje en van de graven van Mycene.
Op het Protestantse deel van de begraafplaats vond ik het graf voor Adolf Furtwaegler (1855 – 1907) en iets verder een grafmonument met een leeuw volgens mij familie van Clarence, de scheelogende leeuw uit Daktari. 
Ook hier een aantal juweeltjes maar spijtig genoeg is aan de ingang van een van de weinige vriendelijke onthaaljuffrouwen geen enkele informatie te verkrijgen. Het schattige wicht zal denkelijk ook alleen maar vragen krijgen naar de laatste rustplaats van Melina Mercouri en Heinrich Schliemann die ze met graagte wil tonen aan de bezoekers.
   
    

Tekst : Jacques Buermans
Foto's : Jacqyeq Buermans en Rina Reneirs en Ria Vaes