Nieuwsbrief Nr. 37 - september 2007

Schaarbeek toont zijn funeraire schatteneen kerk en twee begraafplaatsen op één voormiddag


Zaterdagmorgen. Gids Cecilia Van der Velde had het voor de 24 deelnemers voor mekaar gekregen dat de sympathieke pastoor zijn kerk speciaal voor ons opende. In de Sint Vincentiuskerk zagen we enkele dekstenen, dekstieren volgens enkelen die nog niet helemaal wakker waren. 
Naast polychrome beelden bewonderden we ook de glasramen  uit 1985 die de Apocalyps voorstelden. Rond de kerk de grafsteen voor pastoor Joannes Aerts en die voor de adellijke familie de Janti.
Vandaar trokken we naar de begraafplaats van Evere. Wat onmiddellijk opviel was dat de begraafplaats, uit 1868, er keurig bij lag. Cecilia vermeldde dat het dodenhuisje, nu bureel, prachtig gerestaureerd werd. Langsheen rijen oud-strijders zagen we in het midden van de dodenakker een obelisk voor de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog, later aangevuld met die van 1940 - 1945, van de hand van beeldhouwer Jules Reinaert. Bovenaan troont “victorie” met lauwerkrans die de loftrompet over de heldendaden van de soldaten blaast. 
In een apart veldje het monument voor de Everse soldaten die sneuvelden tijdens Frans - Pruisische oorlog van 1870 – 1871.  De lichamen werden overgebracht van het kerkhof rond Sint-Vincentius. Wat op deze begraafplaats ook opviel, naast de vele Nederlandstalige grafmonumenten, was de zorg die hier besteed werd aan de foto’s op de grafmonumenten. Vele kregen een bronzen omlijsting die er mocht wezen. 
De nabijheid van een vliegveld heeft er mee te maken dat enkele piloten hier hun laatste rustplaats kregen. Vliegenier Guy Paquay stierf in dienst. Zijn vliegtuig stortte neer in Perk. Een afbeelding van het vliegtuig, met gebarsten vleugel, siert het monument. Ook enkele notabelen waaronder burgemeester Dekoster en pastoor Juliaan Hermans.
Laatste stop was de begraafplaats van Schaarbeek. We werden er verwelkomd door het beeld van Gabrielle Petit. Deze heldin gaf haar leven voor het vaderland. Links naast de ingang Louis Bertrand, medestichter van het dagblad “Le Peuple, stichter van de Werkliedenpartij en minister. 
De familie Van Anderlecht, waarom ligt die in Evere ?, kreeg een mooie pleureuse van de hand van beeldhouwer Bataille, die hier nog met veel werk vertegenwoordigd is. De familie Krumme kreeg een beeld van Roger Van den Velde. De families Dreymann – Druart – Pourbaix en Ozeray kregen een kopie van een werk van de Florentijnse beeldhouwer Luca della Robbia genaamd “Cantoria, volwassenen die zingen”. Aquarellist Henri Stacquet kreeg een medaillon van Godried Devreese. 
Bij de laatste rustplaats van dichter Emmanuel Hiel droeg Cecilia Van der Velden een van diens gedichten voor. Wat opviel is dat Cecilia de achterzijde van haar rekeninguittreksels niet meer bezigt om haar informatie op te zetten, maar ze gebruikt, zoals ondergetekende, nog steeds alreeds gebezigd papier. Zeg nu nog niet dat we niet milieubewust zijn. Een eenvoudig graf voor surrealistisch schilder René Magritte. Ik zag ook enkele prachtige art nouveau-monumenten, ondermeer voor Elsa De Bock en Cambier.
Een kanjer van een monument voor de gesneuvelden is van de hand van Desmare. Cecilia zegde dat het beeld in het midden haar deed denken aan de piëta maar ik dacht eerder aan een mislukte poging om deel te nemen aan “sterren op de dansvloer”, of is het in dit geval eerder “sterven op de dansvloer” ? Oorspronkelijk was het de bedoeling om rij per rij te begraven zonder  onderscheid van de verschillende ideologieën en religies. 
Wegens de enorme ruimte die men hier had en de opkomst van crematie met uitstrooien kregen de moslims enkele aparte perken, die toch een heel andere begraaf-cultuur laten zien. In onze ogen misschien wat te kitcherig, maar alleszins multicultureel interessant.
 
Jacques Buermans
 
Foto’s: Ria Vaes en Marc Coremans