Nieuwsbrief Nr. 28 - maart 2006

Tante Kato Ging op reis en ze zag de Taj Mahal


* Mausoleum gebouwd voor Mumtaz Mahal * gestorven 1631 * Agra, India *

1995. Zonsverduistering in Agra en de wereldberoemde Taj Mahal blijft gesloten voor het publiek. Het effect van de in volle gloed weerkerende zon zou té oogverblindend zijn voor het menselijk oog. Een extra nachtje slapen dus vòòr India’s toeristische trekpleister nummer één kan aanschouwd worden. De Taj Mahal, het bekendste voorbeeld van moslimarchitectuur ter wereld, is duizenden malen gefilmd, gefotografeerd en toch denken velen dat het een paleis of een moskee is, terwijl het een ode aan de liefde is in de vorm van een mausoleum.

Sinds 1526 regeerde de Moghol-dynastie (Perzisch voor Mongool) over India en op het einde van de 16de eeuw werd de hoofdstad naar Agra overgebracht. In 1612 huwde de jonge prins Khurram ene Arjumand Banu Begam. In 1627 volgde hij zijn vader op, nam de titel Shah Jahan (Heerser van de Wereld) en zijn gemalin werd Mumtaz Mahal (Parel of Uitverkorene van het Paleis) genoemd. Mumtaz Mahal overleed na 19 jaar huwelijk bij de geboorte van haar 14de kind. Shah Jahan was zo aangedaan door de dood van zijn lievelingsvrouw dat zijn haar binnen de kortste keren wit werd. Direct na haar dood gaf hij aan de beste architecten de opdracht een mausoleum te bouwen dat alle andere bouwwerken moest overtreffen en tegelijk ‘s werelds meest uitgesproken liefdesmonument worden. Ene Ostad Isa van Shiraz in huidig Iran was de architect van waarschijnlijk het mooiste mausoleum ter wereld.

22 jaar later, we schrijven 1654, was het schrijn klaar. Er hadden 20.000 arbeiders aan gewerkt en er was maar liefst 22 ton witte marmer in verwerkt. Het resultaat mocht er zijn : op een platform aan de Yamuna-rivier leek een gebouw te zweven tegen een achtergrond van blauwe lucht. Wegens de uitgekiende ligging valt totaal geen landschap te bespeuren. Het paradijs op aarde was gecreëerd. Een ware schoonheid met harmonieuze proporties, perfect van vorm en het summum van symmetrie. Rond het centrale gedeelte staan vier minaretten, die lichtjes naar buiten leunen. Mochten ze ooit neerstorten dan zou het grafmonument nooit beschadigd raken. Reliëfs van realistische bloem- en plantmotieven met ingelegde halfedelstenen sieren de muren. De weelderige en kleurrijke decoraties verstoren nooit de eenvoudige en zuivere lijnen van de architectuur.

Shah Jahan werd zwaar ziek en zijn zoon Aurangzeb ambieerde de zonnetroon, bij ons beter bekend als de pauwentroon. In 1658 liet zoonlief zijn vader gevangen zetten in Agra’s Rode Fort. Vanop de terrassen van deze burcht kon iedereen het witte praalgraf zien schitteren. Echter niet voor Shah Jahan, die vol weemoed met de rug naar zijn vrouws laatste verblijf gekeerd zat, maar hij had een minuscuul spiegeltje in de wand laten aanbrengen en de laatste 8 jaren van zijn leven zat hij met geknepen oogjes naar zijn meesterwerk te turen. Door de gevangenneming stak zoon Aurangzeb ook een stokje voor vaders laatste plannen. Shah Jahan wou immers aan de overkant van de rivier een spiegelbeeld van de Taj Mahal bouwen : een perfecte tegenhanger, een tweelingsgebouw uitgevoerd in zwarte marmer. Beide mausolea moesten dan met een brug verbonden worden. Shah Jahan overleed in 1666 en werd naast zijn vrouw begraven. Daarom staat de tombe van Mumtaz Mahal netjes in het midden en die van de vorst er gewoon naast. Het zijn trouwens siertombes, de eigenlijke graven bevinden zich in de crypte er direct onder.

De Taj Mahal, een realisatie van Shah Jahan (1592-1666; regeerde 1627-1658) is het zinnebeeld van de liefde. In de bijgebouwen liggen nog andere vrouwen, dochters, leraressen en vertrouwelingen. Eigenlijk is de Taj een ode aan de vrouw in het algemeen.
De Taj Mahal, zo vaak op afbeelding gezien en toch : als men er in levende lijve voorstaat, overtreft het alle verwachtingen. U bent verwittigd, ook wat de toegangsprijs betreft ! Volgens recente berichten bedraagt die maar liefst 30 € per persoon !


Tekst en foto : Tante Kato