Nieuwsbrief Nr. 25 - september 2005

Bezoek aan Sint Gillis eindigt met een, alweer, “mysterie”Cecilia Vandervelde gidst ons door deze minder bekende dodenakker


Liefst 21 deelnemers, waaronder twee van onze Nederlandse leden, op het appèl tijdens het lange weekeind van 21 juli die zich vrijmaakten om onder leiding van Cecilia Vandervelde een tocht te maken op de begraafplaats van Sint Gillis. Geen van de deelnemers voelde zich geroepen om het verslag te maken dus ondergetekende offerde zich dan maar, eens te meer, op. Dit verslag is verre van compleet omdat ik de honneurs diende waar te nemen van een televisieploeg van TV Brussel. (zie hierover elders in de Nieuwsbrief)
Na een inleiding vertelde Cecilia dat deze begraafplaats dateert van 1895. De begraafplaats was op een hoogte gelegen na, slechte, ervaringen met een lager gelegen kerkhof waar de doden na een eerdere dood nog eens “verdronken”. Het viel op dat over de aanleg van de dodenakker nagedacht was en dat er echt concept in te ontdekken was. Aan de ingang van architect Edmond Quetin troffen we het beeld "La silence de la tombe" van de hand van Juliaan Dillens aan. In 1930 en in 1950 werden, momenteel ontoegankelijke, cryptes gebouwd. Cecilia ging eens langs de strooiweide en wist daar te vertellen dan men een onderscheid maakt tussen, katholieken, ongelovigen en “eenzamen” waar men niet van weet of ze al dan niet een geloof belijden. We trokken langs het monument voor de gesneuvelden van de oorlog, een beeldengroep van de hand van René De Winne. Iets verder Greimans- de Neuter. De hond van de overledene werd op het graf aangetroffen, verjaagd maar enkele dagen later op dezelf­de plaats dood aangetroffen. Een werk van Sylvain Norga. Cecilia had het steeds over “de Neucker” maar je kent dat …. waar de mond van vol is loopt het hart van over. Leon Janssen, vice-gouverneur van de Socièté Générale. Bij mekaar een aantal monumenten met art nouveautrekjes: Clees, Fleche en Mertens. Marius Empain, luitenant en familie van industriëlen. Een werk van P. Bauwens-Goossens. Het grafmonument voor beeldhouwer Juliaan Dillens (1849-1904) werd ontdaan van zijn beelden. Schandalig. Op een afgelegen strook vol met geurende bloemen, ik was daar echt door gecharmeerd, troffen we Frans Galliard (1861-1922), schilder, aan. Hij kreeg een grafmonument met kubistische inslag dat kan geïnterpreteerd worden als een kruis en een geknielde figuur met gespreide armen. In zijn nabijheid ligt zijn zoon Jean Jacques Galliard ( 1890-1976) surimpressionnistisch schilder. Het monument stelt een “kadukke” stoel voor waar de steun kan geïnterpreteerd kan worden als richtingaanwijzer met daarop de tekst “jrecommence”.
Een apart perk was er voor de Spaanse vrijwilligers. Vooraleer we verder trokken liet Cecilia ons raden naar de naam van de stichter van Kommunistische partij en ze gaf als tip mee dat zijn naam iets met “koffie” te maken had. Ondergetekende kon het natuurlijk weer niet laten en dacht dat het de heer Rombouts betrof. Het was echter Joseph Jacquemotte (1883-1936). Pierre Paulus de Chatelet (1881-1959), schilder. Iets verder Arnaud Fraiteur, weerstander door de Duitsers gefusilleerd in Schaarbeek.
Wiskemann was een familie van zilversmeden. Een prachtige vrouwenfiguur siert het graf. Aandachtige bezoekers, vzw Grafzerkje bezit er geen andere, zagen de instrumenten gebezigd door de zilversmid op het grafmonument. Beeldhouwer was Hippolythe Le Roy. Daarnaast een mooi monument voor Leonie Smits. Haar echtgenoot, een zijdefabrikant, vraagt aan de gemeente toestemming om na de dood van zijn echtgenote een “artistiek belangrijk grafmonument” te mogen oprichten. Zijn wil geschiedde.
Ten slotte het, eerst onvindbare monument voor beeldhouwer Jef Lambeaux (1852-1908), een sober graf: zo zijn Antwerpenaars nu eenmaal.

Eigenaardig is dat op het graf “Nilson Jef Lambeaux” staat. Volgens de gegevens zijn er drie plaatsen voorzien waarvan twee bezet door respectievelijk Jef en zijn tweede echtgenote Juliette Wittocx. Plaats drie was expliciet voorzien voor een zoon, maar de plaats bleef ledig. “Nilson” is ook geen voornaam van Jef en ook geen synoniem. Het raadsel blijft? Tot misschien een van de vzw Grafzerkjes het oplost?
Jacques Buermans
 
Foto’s van Marc Coremans