Nieuwsbrief Nr. 116 maart/april 2020

Bristol’s Arnos Vale Cemetery - Verenigd KoninkrijkGrafdecoraties of ‘Immortelles’ en stolpen


Wanneer we stilstaan bij grafdecoraties in Westerse culturen denken we meestal aan  ingekaderde foto’s, plastic bloemen en door het weer geteisterde teddyberen. Onze ideeën omtrent herdenking en sentiment zijn meestal gepersonaliseerd  en ze bootsen vaak de geschenken na die we het overleden individu in leven ook zouden geven.
 
Grafdecoraties of ‘Immortelles’ en stolpen
 
 
Wanneer je een hedendaagse begraafplaats passeert kom je stapels linten en gelamineerde gedichten tegen. Naast deze persoonlijke invullingen bevinden zich  ook beeldjes van cherubijntjes, engelen van hars en plastic bloemen.

Tekst en foto’s: Kate Cherrell
Vertaling: Brigitte Schorrewegen


Deze, in grote oplage geproduceerde voorwerpen die symbool staan voor verlies en verdriet, zijn maar een klein stapje verwijderd van alle inspanningen die onze voorouders deden om hun rouw te veruitwendigen.

Plaatsing van metershoge engelenstandbeelden wordt vandaag afgeraden omwille van stijgende kosten, problemen met gezondheid en veiligheid.

Bij elke bloemenhandelaar in de winkelstraat kan je tegenwoordig een klein cherubijntje kopen voor minder dan 10£.

 

Waar stenen cherubijnen en engelen oneindig lang meegaan, zijn bloemen de meest gebruikelijke decoratie bij het rouwen. Eeuwenlang hebben ze hun plaats aan de rand van het graf behouden. Bloemen plaatsen mag dan wel een traditioneel gebruik zijn, ze hebben slechts een beperkte levensduur. Kunststof bloemen mogen dan wel langer meegaan maar ze verkleuren en verweren doorheen de tijd en moeten ook dan worden vervangen.


Victoriaanse ‘Immortelles’


De Victoriaanse ‘Immortelles’ (van het Franse woord voor ‘eeuwigdurend’, “onsterfelijk”) boden echter een meer duurzame optie dan de bloemrijke grafkant.
De term ‘Immortelles’ verwijst hier naar de enorme kralenkransen die op de graven zijn achtergelaten, voornamelijk in West-Europa, meer bepaald in Frankrijk. Deze met draden omwikkelde, geparelde creaties konden tot 1,25 meter in diameter reiken en werden over het algemeen boven een mausoleum of een graftombe opgehangen. Hoewel niet direct gepersonaliseerd voor de bijgezette persoon, bevatten deze kransen bloemmotieven, woorden, kruisen en zelfs bewaarde bloemen beschermd onder glazen stolpjes.
Na verloop van tijd gaat de fijne draad die de kralen vastzette verweren en uiteenvallen, de “immortelle” blijft achter als een hoopje zwarte kralen, klaar om te worden hergebruikt voor een ander project of simpelweg verloren en verstrooid door de tijd.

De term ‘Immortelle’ wordt verder ook gebruikt  voor keramische en door glas beschermde kransen die vooral populair waren in de Victoriaanse en Edwardiaanse tijd. Dit waren massaal geproduceerde, fel beschilderde keramische of gipskleurige bloemen die als een permanent gedenkteken op de begraafplaats werden achtergelaten. Ze konden veel langer overleven dan hun organische tegenhangers.
Alhoewel ze niet biologisch afbreekbaar zijn, zijn veel van deze keramische kransen verloren gegaan door vandalisme, diefstal en de tand des tijds. De weinige kransen die in het Verenigd Koninkrijk overleefden zijn deze die onder de hoede genomen zijn van musea en particuliere verzamelaars. Deze zijn erg moeilijk op te sporen.
Bristol’s Arnos Vale Cemetery heeft een prachtige “Immortelle”, welke enkele jaren geleden werd blootgelegd bij het opruimen van een grafveld. De begraafplaats verklaarde dat de gipskrans in de loop der jaren bedekt raakte met vuil en bladafval, waardoor dit delicate voorwerp eigenlijk werd beschermd tegen dieren, vandalisme en het weer. Toen het eenmaal uit het graf werd gehaald, werd het schoongemaakt en gerepareerd vooraleer het naar het archief werd gebracht. De krans bevindt zich nu is in het Spielman-center of visitor-center van de begraafplaats, waar hij nog door generaties kan worden bewonderd.

Ook het  Market Lavington museum in Devizes heeft twee prachtige “immortelles”  in haar bezit die tot in de jaren dertig van de vorige eeuw in gebruik waren. Deze verschillen van de Arnos-krans omdat ze door zowel glas als door externe kooien tegen de natuurelementen werden beschermd.

Terwijl kransen op dit moment het meest voorkomen, kozen veel Victoriaanse en Edwardiaanse rouwenden ervoor om graven te versieren met gipsmotieven zoals geklemde handen, bijbels, bijzondere bloemen en vogels.

Deze zijn meer gebruikelijk op historische begraafplaatsen doordat ze over het algemeen lager en vlakker bij het graf liggen, wat betekent dat als de vegetatie zich vasthecht, ze veel beter beschermd zijn tegen de elementen dan een glazen bescherming of broze bloemblaadjes. Het zijn deze simplistische grafdecoraties die het meest onze moderne cherubijnen en sentimentele gebeeldhouwde stenen nabootsen en vervangen.

 


Bronnen en foto's

Who is Kate Cherrell

Kate is een jonge Engelse schrijfster/redacteur en begraafplaatsliefhebber die momenteel haar doctoraat over Victoriaanse Gothic literatuur aan het afwerken is. Hierdoor is ze vaak te vinden op begraafplaatsen en in kerken of antiekzaken, op zoek naar folklore of curiositeiten en uiteraard de ‘dood’ op zich.
Burials and Beyond, is niet alleen, haar persoonlijke blog en website maar ook een impressie van eigen artikels waarin iedereen meer kan te weten komen over bijzondere collecties of zelfs verloren familieverhalen.