Nieuwsbrief Nr. 115 november 2019

Enorme werkzaamheden op Schoonselhof


 De laatste maanden heerste er een enorme activiteit op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof. Niet wegens rondleidingen want daarvoor is de winterperiode niet echt de geschiktste gelegenheid.
 
 
Tekst en foto’s: 
Jacques Buermans

 
Op de historische perken werd een aanvang genomen met het verwijderen van klimop, bramen, zaailingen van bomen en buiten proportie uitgegroeide ‘dwergconiferen’. Na het sluiten van de Kielbegraafplaats werden tussen 1938 en 1952 meer dan 1300 grafconcessies overgebracht naar Schoonselhof. Die kregen voor het merendeel een plek op de perken Y en Z 1, later de “historische perken” genoemd. Op een aantal graven werden door de nabestaanden bomen geplant. Nu, zeventig jaar later, zijn die bomen uitgegroeid tot kanjers en het probleem is dat die wortels de eigenlijke grafmonumenten beschadigen. Op een aantal van die graven werden de bomen gekapt wat een heel ander beeld gaf. Vele van deze historische monumenten waren niet meer zichtbaar en kwamen voor het eerst sinds jaren na deze actie tevoorschijn.
 
Iedereen weet wel dat ik een fan ben van het verwijderen van bomen en ik kon dit initiatief dan ook ten volle toejuichen. Mijn enthousiasme dienaangaande werd enigszins getemperd wanneer ik op de begraafplaats aangesproken werd door wandelaars die spraken van een “kaalslag”! Na de verwijdering van de overwoekering kwamen ook enkele omgevallen grafmonumenten tevoorschijn. 

Een gesprek met Hendrik De Bouvre

Tijd dus om eens met de heer Hendrik De Bouvre, diensthoofd van de Antwerpse begraafplaatsen te gaan spreken. Ik laat hem aan het woord: “Deze ingrepen kunnen drastisch overkomen, maar het is een eerste stap in de opwaardering en het veilig stellen van funerair erfgoed op deze begraafplaats. In een volgende fase dienen instabiele en (half) omgevallen elementen te worden hersteld. Dit kon enkel na de verwijdering van overwoekering. Daar waar mogelijk werden bij coniferen de onderste takken verwijderd. Deze cipressen maakten geen deel uit van het landschapsontwerp. Ze werden ooit door nabestaanden aangeplant als dwergconifeer, zonder dat men besefte dat zij zouden uitgroeien tot mastodonten die grafmonumenten konden vernietigen. Bovendien hebben ook andere soorten zoals klimop of zaailingen van o.a. esdoorns en eik, de eigenschap dat hun stammen aandikken tot grafmonumenten omvallen. 
Naast de historische perken zullen ook andere oudere begraafperken zoals o.a. perk X, of perk H, aangepakt worden. Zaailingen die in de taluds van grachten staan zullen later dit jaar met schapen beheerd worden. Kortom, wij zoeken het evenwicht tussen duurzaam groenbeheer en een toekomst voor funerair erfgoed”.

Historische perken

Een tocht langs de historische perken leverde enkele mooie resultaten op. Op perk Y zagen de grafmonumenten van Cuperus en van Bonhivers er al veel beter uit na een snoeibeurt (Ik had van die monumenten een afbeelding van vóór de werken). Op perk
Z 1 was de laatste rustplaats van volksdichter Theodoor Van Rijswijck veel beter zichtbaar dan voorheen. Enkele grafmonumenten waren nu voor het eerst zichtbaar: Günther - Otto, Hermann - Müller en De Waegenaere. Bij een aantal grafmonumenten kwamen na het snoeien de omgevallen elementen tevoorschijn. Die zullen in de nabije toekomst worden hersteld. Bij een aantal graven kreeg ik commentaar van bezoekers: “dat het er niet uit ziet!”. Ik informeerde me bij Hendrik De Bouvre en die vertelde me dat de bomen zo diep als mogelijk geveld werden en dat de stronken na verloop van tijd volledig verrot zullen zijn en volledig verdwijnen waarna ook die grafmonumenten hersteld zullen worden. Goed nieuws voor het grafmonument Sheid en voor Richard Kreglinger waar voor het eerst in jaren het prachtige monument zichtbaar werd. Ook werden de aanduidingen van de rijen en de lijnen vrijgemaakt en opnieuw geschilderd. Een geweldige verduidelijking. Op diverse plekken waar de ploegen naarstig aan het werk. In het midden van perk X werd een boom gesnoeid en op perk Y werd een lage haag verwijderd. De verschillende arbeiders leverden prachtig werk op Schoonselhof en zeggen dat alles begon met een vraag vanuit vzw Grafzerkje om op het ereperk van de begraafplaats het grafmonument voor schrijver Marnix Gijsen terug zichtbaarder te maken.
 

 

Dank voor al het geleverde werk!!!