Nieuwsbrief Nr. 108 - november 2018

Van begraafplaats naar begraafpark


Dood en het levenseinde zijn niet langer meer extreem taboe. Getuige bijvoorbeeld TV-programma’s zoals “Last days” met Lieve Blancquaert. Meer en meer worden begraafplaatsen weer open ruimtes die moeten uitnodigen om ze te bezoeken.
Tekst en fotos: Kathia Glabeke

Groen, aangename dreven, langere openingstijden, een parkstructuur, nieuwsoortige activiteiten op de begraafplaats… dat allemaal moet de drempel voor een bezoek verlagen. Onlangs was ik getuige van een toneelstuk in situ: spinnenmetenknippen (Max Last). Voor gezinnen of eventueel scholen wordt een rondleiding op de begraafplaats via een toneelstuk over gemis, rouw, verdriet georganiseerd. En met tal van mooie momenten, een prille liefde, een vriendschap die de acteur in het fictieve verhaal het lot helpen aanvaarden dat de schikgodinnen voor hem in petto hebben. Het is één van de projecten met volle steun van de verantwoordelijke van de Leuvense begraafplaatsen, Roel Van Roosbroeck.
In Leuven wordt er wel meer vernieuwd. Er zijn dan ook niet minder dan 9 begraafplaatsen die door de stad beheerd worden. Meteen ook ruimte voor variatie, specifieke klemtonen, en eventueel ook gewoon uitproberen. Op de stadsbegraafplaats bij de voormalige Philipssite vind je nu bijenhotels en vogelkastjes. De biodiversiteit wordt er actief gestimuleerd. Het verbod op pesticiden op openbare domeinen sinds 2015 maakt dat er ook anders gedacht moet worden over het onderhoud, meteen een kans om van de begraafplaatsen interessante natuurplekken te maken.

Diestseveld

Diestseveld
Reeds enkele jaren voor de vernieuwde wetgeving werd de jongste begraafplaats van de stad Leuven als park ingericht. In 2001 werd Diestseveld in de deelgemeente Kessel-Lo gestart. De ruimte van ongeveer 6 ha werd door landschapsarchitecten (het bureau Pauwels-Wouters uit Leuven) ingericht. Cruciaal was de inbedding van de begraafactiviteiten in een grote groene ruimte. Het park is een oase van rust, waar buurtbewoners en anderen komen wandelen. Je kan er zelfs met de fiets doorheen, via een verzonken fietspad dat de sereniteit van de site zo weinig mogelijk verstoort. De overgang met de woonomgeving wordt gevormd door een speeltuin in natuurlijke materialen.
Het begraafpark is in 26 vierkante tuinen verdeeld, met telkens ruimte voor een honderdtal begraafplaatsen. Deze tuinen hebben uiteraard ook groene omheiningen (ligusterhagen). De beperkte omvang van elke tuin zorgt voor een zekere mate van intimiteit. Je kan er ongestoord en enigszins afgeschermd de overledenen bezoeken. In elk tuintje is een waterkraantje voorzien en ruimte om te zitten, maar veel opvallender zijn wellicht de poëziezuilen. Elke tuin heeft een vierkante zuil van 1 m 60 hoog met daarop een gedicht. Zowel tekst als kalligrafie zijn verschillend van zuil tot zuil. Meteen zijn dit ook herkenningspunten. Dit kunstproject (van Pieter Boudens uit Brugge) maakt het bezoek aan de begraafplaats nog boeiender. Het nodigt ook uit stil te staan bij gevoelens en hier alle ruimte voor te maken.
De hoofddreven zijn dan weer met eiken afgezet. Het columbarium ligt op de laagste plaats met middenin een vijver. Het opborrelende grondwater dat de vijver voedt, is symbool voor wedergeboorte en eeuwig leven, en reflecteert de omgeving. Er is nog meer water in dit park, bijvoorbeeld in de buurt van het ceremoniegebouw.
Ook op de andere stedelijke begraafplaatsen in Leuven is er duidelijk vergroening. Gegeven het grote aantal crematies komt er hier en daar ook ruimte vrij, een perspectief voor meer groen of misschien zelfs een bos. Nieuwe begraafvormen spreken meer en meer mensen aan. De bestaande reglementeringen laten nog veel mogelijkheden open.

Op zaterdag 24 november hebt u de kans twee van de Leuvense begraafplaatsen te bezoeken: de stadsbegraafplaats aan de Philipssite (in de voormiddag) en het kerkhof bij de abdij van ‘t Park, dat door de Norbertijnen beheerd wordt en waar heel wat beroemde personen begraven zijn (in de namiddag).

Funerabilia

Op de website www.funerabilia.be vindt u heel wat meer over een aantal Leuvense begraafplaatsen. De site moet nog verder aangevuld worden, maar sommige begraafplaatsen zijn al grondig beschreven. Naast info over de geschiedenis van de Leuvense begraafplaatsen, bijzondere monumenten of mensen die er begraven zijn, vindt u er ook zoektochten om een bezoek actief te kunnen beleven. Tevens zijn er verhalen opgenomen van beroepsbeoefenaars, info over gebruiken elders in de wereld en enkele delen van een “klein handboek” dat ondersteuning biedt om gangbare termen te begrijpen. Met fotomateriaal en beschrijvende teksten worden hier bv. de voornaamste types grafmonumenten toegelicht of de verschillende soorten kruisen.
Hou de site in het oog! Komende maanden zullen er ongetwijfeld aanvullingen komen.