Nieuwsbrief Nr. 104 - maart 2018

Met de grote graftrommel op werkbezoek naar VeenhuizenZijn het nu bloemen of zijn het nu geen bloemen… ...that’s the question


Het graftrommelverhaal werd een constante in het leven van drie vrijwilligers en hun familie, die in de mate van het mogelijke elke donderdagochtend hun vaste afspraak hebben en daarbij horen soms uitstapjes.
 
 
Tekst: Lin Verbeemen
Fotos: Pieke van Doorn en Lin Verbeemen

Het gaat zelfs zover dat Jenny, de echtgenote van Jos, me al lachend vroeg of we geen ’dagske’ langer konden blijven want om gedurende enkele dagen het rijk voor jezelf te hebben klonk vrij aanlokkelijk!
Dat kon niet en gingen we ‘maar’ voor drie dagen op werkbezoek richting Veenhuizen, het graftrommelmuseum en restauratieatelier van Pieke.

Omdat we in een nieuwe fase van ons project kwamen vast te zitten mochten we nog eens langskomen en huurden we voor deze trip een Vito of in verstaanbare taal, gewoon een camionette. We kregen namelijk de grote graftrommel met zijn doorsnede van een kleine 1m20 en bijhorend afdakje niet op de achterbank.
Drie dagen voor ons vertrek kreeg ik een kort berichtje van Pieke met de mededeling dat Rtv Drenthe ging langskomen voor een reportage. En of we daar niets op tegen hadden want uiteindelijk was het toch wel nieuws dat drie Belgen helemaal naar Veenhuizen afzakten om wat bij te leren!
Ja, daar kun je weinig op tegen hebben…
Een dag voor vertrek verscheen een berichtje van Mark in de mailbox met de melding dat hij het heel verschrikkelijk vond maar de griep had ook hem te pakken gekregen en het ging echt niet goed met hem.
Stiekem verdachten we hem d’er wel van dat hij die bewuste griep als excuus aanwendde vanwege de aangekondigde reportage, maar hij was écht ziek en door de gemaakte afspraken besloten we met twee op stap te gaan.
Dus vertrokken Jos en ik op donderdag 8 februari in de vroege ochtend, met een camionette volgeladen met een graftrommel, materiaal en afgewerkte bloemen en bladeren.
Althans dat dachten we, maar daarover zo dadelijk meer.
Bij aankomst waren Pieke en haar echtgenoot Leo bijzonder verbaasd over de grootte van onze trommel, ondanks dat ze net een negental trommels uit Deinze ter restauratie hadden ontvangen. Stuk voor stuk grote exemplaren, maar den ’onze’ was toch nog imposanter, vooral vanwege het ’dakje’. Ook zijn ze in een betere staat dan ons gedeukt exemplaar.
Bij aanvang van het project gingen we blijkbaar gelijk met de moeilijkste trommels aan de slag omdat ze ons op dat moment werden aangeboden. Een harde leerschool...


Verschil tussen Belgische en
Nederlandse graftrommels
Tenslotte is er een wezenlijk verschil tussen de Nederlandse en Belgische graftrommels. De Nederlandse trommels werden vaak in serie geproduceerd en zijn over het algemeen kleiner,  zilverkleurig gekleurd. Terwijl de Belgische, meestal grotere trommels, altijd uniek zijn. De kransen zijn volumineuzer en bestaan in diverse uitvoeringen - soms afzonderlijk gebruikt - en meer kleurvarianten kennen. Op de koop toe werd in Wallonië meer gebruik gemaakt van kralen kransen terwijl deze in het Vlaamse landsgedeelte minder gekend zijn.
In België werden de trommels vaak in groep aan een muur bevestigd ter bescherming of stonden op een staak zoals onze trommels uit Hallaar. Terwijl Nederland eerder een staander of driepikkel werd gebruikt.


De porseleinen bloemen
Heel fier toonden we onze bloemen en takken en werd er door een medewerkster van Pieke, fijntjes opgemerkt dat de viooltjes niet bij de hulstbladeren hoorden (!?). Daar hoorden besjes bij en dan nog liefst rode!
Bleek dat wij tijdens onze zoektocht naar de (voor ons) juiste restauratietechnieken, onze natuurkennis volledig uit het oog waren verloren - totaal geen rekening mee gehouden. De kleuren en technieken primeerden en de rest was duidelijk bijzaak.
Toen begon de discussie of de porseleinen bloemen nu eigenlijk viooltjes of orchideeën waren want volgens Jos hebben viooltjes geen rechtopstaande stampers en orchideeën wel. Waarop de medewerkster dan weer repliceerde dat het wel viooltjes waren want er zat een blauw kleurtje op…
Uiteindelijk zwakte Pieke onze vergissing af door ons te verzekeren dat alle takken, bladeren en bloemen sowieso toch in het geheel zouden opgaan.
Iedereen tevreden maar deze vergetelheid zou ons toch achtervolgen!


Enfin, ’s anderendaags hadden we tegen de middag afspraak met een team van de regionale TV, want wij waren nieuws omdat we helemaal naar Nederland kwamen om iets bij te leren én we hadden zelfs ons eigen lesmateriaal meegebracht.
En wederom, er werd gesproken over ons vergissinkje en de reporter had vanaf dat ogenblik voor niks anders meer oor. Ze had haar verhaallijn gevonden - de bloemetjes en takjes klopten niet!
Tijdens het interview deed ik nog wel het verhaal over onze graftrommelsoldaat, gesneuveld bij Dikkebus in de Westhoek, het dagboek van de aalmoezenier, enz…
Niks aan te doen: wij waren daar om te leren!


Na thuiskomst vond ik in de graftrommelbijbel op blz 83 van Leon Bok en Evert-Jan Halkus dit citaatje:
In veel gevallen zijn de bloemen als soort niet te herkennen: het zijn louter florale vormen.
Eigenlijk gaat het om interpretatie!
 
Na alle drukte konden we dan toch weer verder met onze vragen en oplossingen, tenslotte was dat het doel van onze reis.
Jos kan weer verder met beide trommels die een tijdelijk onderkomen vonden in zijn garage, ik kan verder met m’n soldeerbout en de Mark: die gaat onvervaard verder in zijn zoektocht naar nog betere oplossingen en droomt in stilte al van een nieuw project.
 
Het interview over ons bezoek aan het graftrommelmuseum werd zowel op de site als op de radio aangekondigd en op zondag 11 februari, werd het 3 minuten durende verslag uitgezonden tot ieders tevredenheid.  
Een verslag over restauratie, leerprocessen en uitwisseling van kennis.
 
Voor de geïnteresseerden voeg ik hierbij de link:

http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/131172/Belgische-restaurateurs-krijgen-les-in-Veenhuizen

Bronnen
Graftrommesls en (kunst)grafkransen in Nederland - Leon Bok en Evert-Jan Halkus, uitgegeven door Stichting Dodenakkers.nl

Een tweede Graftrommelsoldaat

Momenteel zijn een 8-tal medewerkers en bestuursleden van de Geschied- en Heemkundige Kring Triverius Brakel bezig met het samenstellen van een boek met als thema “Oorlogsdoden” afkomstig uit Groot Brakel. Het is de bedoeling, naar aanleiding van de herdenking 100 jaar WO.I, dit boek in november van dit jaar nog te kunnen uitgeven. 
 
Info: Frans Roman

In dat project is ons lid Frans Roman verantwoordelijk voor het hoofdstuk over de overleden militairen (gesneuvelden) afkomstig uit de deelgemeente Nederbrakel.
 
Onder hen Julien Denie.
Hij werd geboren te Nederbrakel op 25 juli 1891. Zoon van Frans en Marie Machtelinckx.
 
Julien Denie, van de klas 1911, nam dienst op 1 januari 1912  met stamnummer 101/58406.  Hij werd opgeroepen in 1914 als soldaat 2de klas bij het 1ste Linieregiment.
Hij sneuvelde te Westvleteren (Boezinge ‘t Sas) op 6 juni 1916.
Hij werd 24 jaar en ligt begraven op de Belgische militaire begraafplaats te Westvleteren Graf Nr. 135.
 
Zijn naam wordt herdacht op het oorlogsmonument aan de kerk te Nederbrakel en op het oorlogsgedenkteken aan de Sint-Jozefkapel te Nederbrakel.
 
Via Rudy De Mets, bestuurslid van de G.H.K. Triverius Brakel en medewerker opmaak boek “Oorlogsdoden” kregen ze een foto met het graf (Kruis) met graftrommel van de voormelde persoon.


Bronnen:

Rudy De Mets - Frans Roman
   Geschied- en Heemkundige Kring Triverius   
   Brakel

Foto’s en info: Rudy De Mets (graf) en
   Frans Roman (bidprentje, zie site)

9 graftrommels uit Deinze naar Veenhuizen ter restauratie

Tekst: Lin Verbeemen  -
Fotos en info: Pieke van Doorn, Leon Bok en Cis Kennis

Het verhaal van de graftrommels uit Deinze begon al enkele jaren terug…
 
Leon Bok (Funerair deskundige en erfgoedspecialist NL), kreeg een achttal jaar terug een tip van Cis Kennis uit Blankenberge over een aantal graftrommels in Deinze. Ook leverde hij de Belgische input voor het graftrommelboek.
In 2014 nam Leon hierover contact op met de gemeentelijke diensten met weinig reactie tot gevolg.
Pas nadat Evert-Jan Halkus begin 2017, in naam van de Stichting van het Graftrommelmuseum, contact opnam met de gemeente werd uiteindelijk in september van hetzelfde jaar de restauratieopdracht gegeven en toestemming verleent om de trommels op te halen.

Sinds die tijd zijn de trommels ter restauratie bij Pieke ondergebracht en hoopt zij deze op haar beurt eind dit jaar af te leveren.
In totaal 9 trommels van de begraafplaats op de hoek van de Peter Benoitlaan en de Leon Declercqstraat, dichtbij het centrum. Trouwens een van de weinige begraafplaatsen die het belang van de graftrommels besefte. Een vijftal trommels hingen steeds in groep bij elkaar aan de muur, onder een speciaal gemaakt afdakje, waardoor ze nog in uitstekende staat verkeerden met inhoud van metalen bladeren en teksten in Markill-letters. Een zesde bewaarde men ondertussen in een werkhuis vanwege het gebroken glas en de laatste drie hingen ook in groep aan de muur bij een ander graf.
Vier kralenkransen werden door Evert-Jan meegenomen ter restauratie en het graftrommelmuseum neemt de vijf overige metalen kransen voor haar rekening.



Ondertussen werden al 8 van de 9 trommels opgeknapt en startte Pieke, samen met haar medewerkers, met de restauratie van de eerste metalen krans.