Nieuwsbrief Nr. 96 - november 2016

HalenSlag der zilveren helmen


De heer Stroobants, beheerder van het plaatselijk museum was de uitgelezen man om voor ons de bloedige gebeurtenissen van 12 augustus 1914 te schetsen en ons bezoek aan de Belgische militaire begraafplaats in goede banen te leiden. Enkele cijfers zijn altijd mooi meegenomen: 55a groot, in totaal 181 bijgezette gesneuvelden waarvan 109 van de slag zelf, 31 van die gastjes zijn naamloos het graf ingegaan. Oorspronkelijk waren de Belgische doden te Loksbergen en rond de IJzerwinninghoeve begraven. In 1915 werden ze allen op deze dodenakker gegroepeerd.
Een greep uit de figuren die tijdens de wandeling aan bod kwamen:
Dokter Auguste Lerat, lid van de medische staf van het 4° Lansiers, verzorgde in de kelder van de IJzerwinninghoeve gekwetste solden. Een voltreffer veroorzaakte brand in een deel van de boerderij, Auguste Lerat kwam in de vlammen om. Officieel was hij de eerste Belgische arts die tijdens de begindagen van de oorlog het leven liet.
Jean Demaret, kapitein-commandant bij het 4° Lansiers, was met zijn 47 jaren toch geen groentje meer. Misschien liet de lokroep van het veld van eer zich horen. Een ooggetuige vertelt: “ Hij nam zijn kepie af, stak zijn hoofd door het dakvenster. Kreeg onmiddellijk een kogel in het hoofd. Ook zijn adjudant Henri Rousselet werd dodelijk getroffen” Oorspronkelijk lagen beiden begraven in de tuin van de hoeve.
Clement de Vleeschouwer, soldaat bij de karabiniers-wielrijders, is de enige die nog over zijn porseleinfoto beschikt.
Robert Stoops, luitenant bij het 4° linie, stierf een dag na zijn dertigste verjaardag.
Henry Grazulwitz was een Russische Pool of een Poolse Rus. Niemand die er nog wijs uit geraakt.
Naast de militaire begraafplaats staat het monumentje “Via Dolorosa” het herinnert aan de lijdensweg die het Belgisch leger aflegde tussen augustus en oktober 1914 van Gemmenich naar de IJzervlakte.
Er pal tegenover, een beetje ongelukkig op een parking, staat het gedenkteken voor de burgerslachtoffers van 12 augustus 1914. Dit monument kende een eigen Via Dolorosa want het verhuisde van hot naar her. Had een brave ziel er zich niet om bekommerd, het bestond niet meer.

de Duitsers


Voor de Duitsers werd de veldslag een ware nachtmerrie. Er sneuvelde 140 man en er waren 600 gewonden waarvan de zwaargewonden naar Herk de Stad werden gevoerd. Oorspronkelijk werden de doden begraven waar ze gevallen waren of bijgezet op een burgerlijk kerkhof, later groepeerde men ze nabij de IJzerwinninghoeve. Zoals overal liquideerde men de begraafplaats in de jaren 1950. De stoffelijke resten werden naar Vladslo en Langemark overgebracht. Een kruis te midden van velden en weiden is het enige dat nu nog naar de militaire begraafplaats verwijst. Ook meer dan 400 paarden lieten het leven, die werden door de bevolking in de velden begraven. Ergens moet er dus nog een paardenkerkhof zijn. En pas eenmaal terug thuis vroeg ik het mij af: “Wat is er met die 200 Duitse gastjes gebeurd die op die zonnige augustusdag krijgsgevangen werden genomen?”

Herdenkingspark 2014

Naar aanleiding van de herdenking van 100 jaar Wereldoorlog I kregen de 44 Limburgse gemeenten een betonnen helm in de bus. Op die helm mochten jong en oud zich creatief uitleven. Bedoeling was om in de nabijheid van het monument ter ere van de Zwarte Duivels een herdenkingspark aan te leggen.
LOKSBERGEN
Met de fiets van Halen naar Loksbergen om daar het graf van de priester-dichter August Cuppens te gaan zoeken. Lang hoefden we niet te zoeken want de man ligt pal aan de ingang van het kerkhof.
Pastoor Cuppens (Beringen 1862-Loksbergen 1924) mocht zich de vriend noemen van Guido Gezelle, Hugo Verriest en Stijn Streuvels. Op 12 augustus 1914 stond hij de Belgische soldaten met raad en daad bij. Nadien schreef hij het gedicht “De slag der Zilveren Helmen” en gaf op die manier de naamloze slag te Halen een naam. Zijn beroemdste opus is de tekst voor het lied “OLV van Vlaanderen” beter bekend als “Liefde gaf U duizend namen”.
Tekst : An Hernalsteen - foto's Edgard Maes & Dirk Joos