Nieuwsbrief Nr. 10 - maart 2003

Berchemverslag van het Grafzerkjesbezoek aan de begraafplaats van Berchem


Marie Claire Vandersmissen & Edgard Nelissen maakten volgend verslag over hun bezoek aan de Berchemse dodenakker:
 
Zoals gebruikelijk had Jacques weer een bijzonder goede afspraak gemaakt met de weergoden. Hij wachtte zijn grafzerkjes op aan de ingang van de begraafplaats – enkele graden onder nul – maar in een stralende winterzon. Onmiddellijk bleek dat de geleverde inspanningen op publicitair vlak ook  vruchten afwerpen want we konden enkele “nieuwelingen” begroeten voor de rondleiding. Dit bracht het aantal deelnemers voor de voormiddag op ongeveer 20.
Tijdens een korte inleiding schetste Jacques de historiek: De vroegere begraafplaats van Berchem, gelegen rondom de Sint Willebrorduskerk, werd wegens plaatsgebrek reeds vanaf 1829 uitgebreid. Aan het einde van het jaar 1878 werd de gemeente verzocht uit te kijken naar grond om een nieuwe begraafplaats op te richten. Op 30 juni 1883 werd overgegaan tot de aankoop van een perceel op de hoek van de steenweg naar Wilrijk; nu de Koninklijke Laan, en de Oude Baan naar Mechelen, nu de Floraliënlaan. Op 31 december 1883 werd de nieuwe begraafplaats in gebruik genomen. De laatste uitbreiding in 1933 gaf zijn huidige vorm.  De actuele begraafplaats is 5 hectare groot.
 
Heel wat Art Deco op deze begraafplaats.  Een groot deel van de omliggende gebouwen zijn trouwens ook in deze stijl opgetrokken.
De begraafplaats van Berchem straalt wel iets uit door het feit dat er toch een aantal mooie monumenten staan; je kan echter geen vergelijking maken met het Schoonselhof. Helaas is het onderhoud van de begraafplaats Berchem niet zo bijster goed.  Door dit slechte onderhoud verdween ondermeer de historische grafkapel van de familie Oudenkoven-Huygens. Jacques toonde ons foto’s van hoe het geweest is; dat er zulk een mooi monument uit wit marmer
met een treurende vrouw gemaakt in 1904 door een Italiaans beeldhouwer zomaar kan verdwijnen is werkelijk triest.  De grafkapel van deze kaarsenfabrikanten diende bovendien in de oorlog om Engelse parachutisten te verbergen. Er werd eten gebracht naar deze mensen  door de omwonende bevolking en dat terwijl de Duitsers zich in het nabijgelegen Rucagebouw bevonden!
 
Gelukkig bleven ook een aantal mooie monumenten overeind.  Natuurlijk elk met hun eigen verhaal dat Jacques ons tijdens de rondleiding duidelijk situeerde. Hij was niet te beroerd om deze verhalen te spijzen met diverse foto’s en artikels. Een mooi monument was dat van Ludovicus Fredericus de Merode. Hij onderscheidde zich in de Belgische omwenteling van 1830. Nadat hij de financiële steun had verleend aan de nieuwe voorlopige Belgische regering nam hij dienst als soldaat in het patriottenleger. Tijdens een schermutseling te Berchem werd hij aan het rechterdijbeen gewond en gaf een paar dagen later de geest. De bronzen takken werden door de Lierse kunstsmid Lodewijk Van Boeckel gemaakt. Ander indrukwekkend monument was de grafkapel van de familie Louis Coetermans, diamantair, kunstverzamelaar en consul van Perzië. De toegang wordt bewaakt door twee levensgrote gesluierde wachters van Arthur Pierre uit 1910 die tevens het bronzen beeld vervaardigde. We zagen ook het grafmonument voor architect Jos Bascourt, de man die de Cogels Osylei een gezicht gaf.
 
Ook op deze begraafplaats waren er een aantal vriendelijke  bewoners die ons een miaauw en een aai toebedeelden. Zij zouden eens mee moeten gaan met een rondleiding op de Westerbegraafplaats om de mooie behuizing van hun collega’s “begraafplaatspoezen” te bekijken….. gelijk zouden ze hun overplaatsing naar Gent aanvragen!


Tekst en foto's : Marie Claire Vandermissen en Edgard Nelissen