Conscience Hendrik

Antwerpen 3 – 12 – 1812 / Elsene 10 – 9 – 1883
 
In 2012 was het 200 jaar geleden dat Hendrik Conscience, de man die zijn volk leer­de lezen, het levenslicht zag. De heer Hendrik De Bouvre wenste dit niet onopgemerkt te laten voorbijgaan en vroeg aan de mensen van Levanto, een sociaal tewerk­stellingsproject, om het grafmonument op te kuisen. Tijdens een plechtigheid naar aanleiding van Gedichtendag bracht ons lid en dichter Bert Bevers enkele gedichten van de grote schrijver en werd het monument in peterschap gegeven aan de wijkvereniging Klein Antwer­pen, gevestigd in de … Consciencestraat.  Christiaan Ketele, voorzitter van de wijkvereniging en lid van onze vzw Grafzerkje dankte de aanwezige schepen de heer Lauwers en het afdelingshoofd de heer De Bouvre en beloofde zorg te dragen voor het grafmonument.
 
Hendrik Conscience was de zoon van een Fransman die zich hier in 1807 als scheepstimmerman had gevestigd. Hij was een ziekelijk kind, genoot slechts enkele jaren onderwijs en ontwikkelde zich geheel door zelfstudie, waarbij vooral geschiedenis en de natuur hem bijzonder boeiden. Conscience werd hulponderwijzer maar nam, bij het uitbreken der omwenteling in 1830 dienst in het Belgisch leger. Onder invloed van Jan De Laet is hij beginnen schrijven, eerst in het Frans, daarna, op aandringen van Theodoor Van Ryswyck, in het Nederlands. Conscience was een tijd klerk bij het provinciebestuur, maar nam ontslag om zich geheel aan het schrijven te kunnen wijden. Hij schreef onder meer "Het Wonderjaar", "De Loteling", "Baas Ganzendonck" en "De Leeuw van Vlaanderen". Conscience drong ook in het buitenland door: in 1840 waren er al Duitse, Engelse en Amerikaanse vertalingen van zijn boeken. In het volgende decennium ook Franse. Hij ontving in 1854 als eerste de Vijfjarige Belgische Staatsprijs voor de Vlaamse Letterkunde, prijs die hem nogmaals in 1869 zou toegekend worden. In 1856 werd hij aangesteld als arrondissementscommissaris te Kortrijk. Hier kwamen "Bella Stock", de eerste Vlaamse vissersroman en "Het Goudland", de eerste Vlaamse avonturenroman tot stand. In 1869 werd Conscience conservator van het Wiertzmuseum te Brussel. Bij het verschijnen van zijn honderdste boek, in 1881, vond te Brussel een massahulde plaats. In augustus 1883 werd te Antwerpen zijn standbeeld aan de stadsbibliotheek aan het huidige Conscienceplein onthuld. Het zitbeeld is een ontwerp van de beeldhouwer Frans Joris. Conscience was té ziek om de inhuldiging bij te wonen maar zond Frans Joris toch een bedankbrief. Conscience stierf te Brussel aan een maagkwaal en werd met nationale eer naar Antwerpen gebracht om op het Kiel te worden begraven. Er werd uit elke Vlaamse provincie een schop aarde op de kist gestrooid, opdat hij zou rusten onder een laag gemeenschappelijke Vlaamse grond. Het grafmopnument stelt een kolossale leeuw voor die de opgebaarde schrijver bewaakt. Het beeld is door Frans Joris vervaardigd. Deze kunstenaar won de uitgeschreven wedstrijd voor dit monument op zijn concurrenten Jef Lambeaux en Alfons Van Beurden.