Nieuwsbrief Nr. 101 - september 2017

Memento Mori. De Begraafplaats als Educatieve RuimteEen handreiking voor bemiddelaars. Een bijzonder boek over een bijzondere plek om te leren


Begraafplaatsen zijn bijzondere plekken. Ze brengen ons naar de essentie van ons bestaan. Ze zetten ons aan tot het stellen van vragen over de zin van leven en over onze manieren van afscheid nemen en herdenken. Begraafplaatsen brengen mensen samen in een ritueel verband. Ze geven ons een plek om samen naartoe te gaan in de meest donkere uren van ons leven. Maar ze brengen ook ontzettend veel verhalen over mensen samen. 
 
Voor velen, die er hun hart verloren, zijn begraafplaatsen plekken van rust en tomeloze inspiratie. De vele verhalen leren ons iets over de mens en zijn omgang met het leven (en de dood). Daarom is het zo boeiend om ook buiten rituelen om begraafplaatsen te bezoeken: om mensen en hun verhalen te ontdekken. Om te denken over wie ze waren, wat ze verwezenlijkten en hoe ze in het leven stonden. Begraafplaatsen spreken ons over de aard van het leven zelf: goedgevuld, vol ontdekkingen, vol verwondering.
 
Die verwondering is de basis van leren, de basis van educatie. Als we mensen tot verwondering brengen willen ze er meer van weten, er meer over leren, er zich in verdiepen. Je verdiepen in een thema als begraafplaatsen lijkt nogal macaber, maar dat is het allerminst. En het zou absoluut een deel van onze educatie – op elke leeftijd – moeten uitmaken. Want hebben we als mens toch niet enkel en alleen die éne echte zekerheid in ons leven? Dat ene moment waar we nooit aan denken, maar waar we allemaal aan zouden moeten denken? 
 
Gidsen, leerkrachten, begeleiders – die in dit boek samenvattend als bemiddelaars benaderd worden – krijgen vaak vragen over begraafplaatsen. Ze krijgen meer dan eens moeilijke vragen over het leven en moeilijke vragen over de dood. Ze werken dan ook in een heel bijzondere omgeving: een plek die het snijpunt vormt tussen leven en dood. En dat is niet altijd vanzelfsprekend. De professionele bemiddelaar is broodnodig op de begraafplaats. Hij of zij vormt de brug die de andere nog niet kon bouwen of nog niet kon zien. 
 
Dit boek wil alle bemiddelaars – maar in feite alle geïnteresseerden – inzicht geven over het potentieel dat vervat zit in de begraafplaats als ruimte om te leren. De meesten zien de begraafplaats enkel als plek om te leren over de dood. Dit boek kijkt verder en toont door middel van heel diverse insteken wat educatie ons allemaal kan bieden. Dit boek toont aan dat de begraafplaats inzetbaar is in onderwijs, in alle vormen van educatie, in alle vormen van leren. Het laat ons inzien wat er allemaal kan in overeenstemming met de primaire functie van de ruimte en laat diegenen die professionele bemiddelaars zoeken voor een begraafplaatsbezoek ook stilstaan bij de kwaliteiten die je mag verwachten van een professionele bemiddelaar in dit versteende werkveld. Het boek kwam tot stand vanuit de praktijk van bemiddelaars en experten. Naast de vakkennis van de experten kan je er ook heel veel inspiratie voor werkvormen en bemiddelingswijzen in vinden als aanknopingspunt. De unieke samenwerking tussen maar liefst 13 auteurs maakt dit boek tot een handboek, een inspiratieboek, een leesboek, voor iedereen die de begraafplaats eens door heel andere ogen wil zien. Samen bewijzen ze dat de begraafplaats wel degelijk bestaansrecht heeft als ruimte voor educatie. 
 
Auteurs: Tamara Ingels (red)., met bijdragen van: Walter Brems, Marleen De Ceuckelaire, Cathérine Harotte, Gustaaf Cornelis, Christoph De Spiegeleer, Lin Verbeemen, Joke Den Haese, Patrick Van den Nieuwenhof en Mario Baeck.

Tamara Ingels